SzukajRadcy.pl

Moje portfolio – czy na pewno jest twoje?

Moje portfolio – czy na pewno jest twoje?

Czym jest portfolio nie trzeba chyba nikomu mówić, ale dla przypomnienia: jest to zaprezentowanie umiejętności w postaci wykonanych prac przez twórcę, np. fotografa, grafika, malarza, scenarzystę czy architekta. Jest wizualną wizytówką twórcy, dowodem jego talentu i możliwości; zbiorem pozwalającym na poznanie dorobku twórczego.  Im dłuży staż, im bardziej twórczy artysta – tym portfolio jest większe i bogatsze. 

 

Portfolio służy przede wszystkim do promocji swojej twórczości, zbierania nowych zleceń oraz pochwalenia się swoimi umiejętnościami. Może ono przybrać dosłownie postać teczki, w której zbieramy swoje prace lub np. zostać zamieszczone na stronie internetowej lub fanpage’u. Posiadanie ciekawego i bogatego portfolio często stanowi klucz do sukcesu, nic więc dziwnego, że twórcy – artyści, architekci czy graficy promują efekty swojej pracy tworząc coraz to ciekawsze portfolio.

 

Jeżeli tworzysz swoje prace samodzielnie w ramach wolnego zawodu czy samozatrudnienia, co do zasady nie ma przeszkód byś się nimi posługiwał w swoim portfolio. Co do zasady, ponieważ istnieją sytuacje, w których nie będziesz mógł tego zrobić lub też będziesz na to potrzebować zgody osoby czy osób trzecich. Najczęściej prace wykonywane w ramach wolnego zawodu są zawierane na podstawie umów o dzieło, to właśnie w tej umowie powinny znaleźć się wszystkie niezbędne zapisy regulujące nie tylko kwestie związane z powstaniem dzieła, ale także regulujące prawa do dzieła po jego wykonaniu i przekazaniu nabywcy.

 

Zgodę na umieszczenie pracy w swoim portfolio będziesz potrzebować, jeżeli przeniesiesz prawa do utworu na osobę trzecią. Należy o tym pamiętać przy zawieraniu umowy z przeniesieniem praw autorskich by odpowiednio uregulować te kwestie jeżeli chcesz mieć możliwość umieszczania swoich prac w portfolio. Przeniesienie w drodze umowy majątkowych praw autorskich powoduje ich przejście na nabywcę na wszystkich polach eksploatacji wskazanych w umowie. Zatem jeżeli w umowie nie zawrzecie postanowienia na podstawie, którego będziesz mieć pozwolenie na prezentowanie prac w portfolio – powinieneś dodatkowo mieć na to zgodę nabywcy, najlepiej na piśmie.

 

Na ewentualnie ograniczenia musisz także zwrócić uwagę, jeżeli tworzysz tylko dla siebie i nie sprzedajesz jeszcze swoich prac. Zgoda na umieszczenie swojej pracy w portfolio może być Ci potrzebna, gdy na Twoich pracach przedstawiony jest wizerunek osoby trzeciej, która nie otrzymała za to wynagrodzenia. Zgodnie z treścią art. 80 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. 

 

Jeżeli jesteś fotografem, który robi zdjęcia podczas zamówionej sesji, w której biorą udział modele – jeśli otrzymali oni wynagrodzenie, nie musisz ich pytać o zgodę na publikację ich wizerunku, o ile nie zostało to zastrzeżone. Nie musisz również posiadać zgody w przypadku, gdy twoje prace przedstawiają wizerunek osób powszechnie znanych, jeżeli został utrwalony, gdy wykonywały one swoje funkcje publiczne lub zawodowe oraz gdy wizerunek osoby trzeciej stanowi tylko nieznaczący szczegół całości (np. przy fotografowaniu krajobrazu miasta).

 

Zupełnie inaczej sytuacja będzie wyglądała, jeżeli wykonujesz swoje obowiązki w ramach umowy o pracę. Jeżeli w ramach wykonywanej pracy tworzysz utwory, to najprawdopodobniej są to utwory pracownicze. Stosunek między pracownikiem, a pracodawcą reguluje art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych zgodnie, z którym pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe.

 

Zatem jeśli w umowie nie zostało to uregulowane odmiennie, z  chwilą, w której Twój pracodawca zaakceptuje i przyjmie wykonaną przez Ciebie pracę, która jest utworem, nabywa on do niej autorskie prawa majątkowe i podobnie jak w poprzednim przypadku, to on ma prawo z niej korzystać. Przepis ten jednak ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy ze stosunku pracy wynika, iż do obowiązków pracowniczych należy tworzenie dzieł, będących utworem.

 

Zdarza się, że jeden utwór powstaje we współpracy kilku osób. W takiej sytuacji mamy do czynienia ze współautorstwem utworu. Należy jednak pamiętać, że współautorami uprawnionymi do praw autorskich do utworu, będę jedynie te osoby, które wniosły wkład twórczy do powstania pracy. Nie będą zatem współtwórcami osoby, które wykonywały pracę techniczną czy organizacyjną, która nie miała związku z powstaniem nowego dobra intelektualnego w postaci utworu. 

 

Współtwórcom przysługuje prawo autorskie wspólnie, a jeżeli nie uregulowali tego w inny sposób, domniemywa się, że są współtwórcami w częściach równych. Jednocześnie ustawodawca daje każdemu ze współtwórców prawo do wykonywania praw autorskich do swojej części utworu bez uszczerbku dla praw pozostałych współtwórców. Jednakże, do wykonywania prawa autorskiego do całości utworu konieczna jest zgoda wszystkich uprawnionych. W związku z tym, zakładając, że chcesz w swoim portfolio zamieścić efekt końcowy, a nie jego część wykonaną przez siebie, musisz mieć na to zgodę pozostałych współtwórców, a także wskazać wszystkich współautorów utworu.

 

Podsumowując, możesz zamieścić swoje prace w portfolio:

  • jeżeli nie przeniosłeś do nich praw autorskich, a jeżeli to zrobiłeś – jeżeli masz na to zgodę nabywcy na prezentację prac w ramach portfolio;
  • jeżeli masz zgodę na wykorzystanie wizerunku osoby, która została uwieczniona w twojej pracy;
  • jeżeli jesteś jednym ze współtwórców utworu – gdy masz na to zgodę pozostałych współtwórców;
  • jeżeli stworzyłeś utwór pracowniczy – gdy masz na to zgodę swojego pracodawcy.

 

Więcej na https://lgl-iplaw.pl/2020/09/moje-portfolio-czy-na-pewno-jest-twoje/

 

Photo by Sincerely Media on Unsplash

 

 

Autor porady:
Data utworzenia:
10.07.2021
Wyślij wiadomość

Wiadomość jest przekazywana bezpośrednio do wybranego radcy prawnego

Administratorem danych osobowych jest Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie, ul. Żytnia 15 lok. 16, 01-014 Warszawa. Podanie danych w celu realizacji kontaktu i odpowiedzi jest niezbędne. Kliknij tutaj jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o przetwarzaniu Twoich danych osobowych.