SzukajRadcy.pl

Jakie są prawa i obowiązki świadka w śledztwie i dochodzeniu?

Jakie są prawa i obowiązki świadka w śledztwie i dochodzeniu?

 

 

Każdy, kto jest wezwany na przesłuchanie w charakterze świadka, musi się stawić. Jeżeli nie możesz się stawić w terminie wskazanym w wezwaniu, musisz należycie usprawiedliwić niestawiennictwo, na przykład przedstawić dokumenty potwierdzające wyjazd służbowy czy urlopowy. Jeśli nie możesz stawić się z powodu choroby, konieczne jest przedstawienie zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego. Warto zadzwonić do policjanta czy prokuratora, który wezwał Cię na przesłuchanie, żeby ustalić kolejny termin. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo może skutkować przymusowym doprowadzeniem lub nałożeniem na Ciebie kary pieniężnej. Trzeba pamiętać, że to przesłuchujący decyduje ostatecznie o miejscu i czasie czynności. Nawet jeżeli pracujesz codziennie od 8 do 16, to nie oznacza to, że organ nie może Cię w tych godzinach wezwać. Pamiętaj, że przysługuje Ci zwrot kosztów dojazdu oraz zwrot utraconych zarobków. Jeśli Twój stan zdrowia uniemożliwia stawienie się w prokuraturze czy w komisariacie (jesteś obłożnie chory, w zagrożonej ciąży, masz złamaną nogę itp.), masz prawo wnosić o przesłuchanie Cię w miejscu Twojego zamieszkania czy pobytu.

 

 

Jeśli jesteś przesłuchiwany w charakterze świadka i masz jednocześnie status pokrzywdzonego, masz prawo udać się na przesłuchanie ze swoim pełnomocnikiem, którym może być radca prawny lub adwokat, a przesłuchujący nie ma prawa odmówić Twojemu pełnomocnikowi udziału w przesłuchaniu. Jeśli  jesteś świadkiem, który nie jest jednocześnie pokrzywdzonym, czyli nie jesteś stroną postępowania, również możesz przyjść na przesłuchanie z pełnomocnikiem, ale przesłuchujący może nie dopuścić go do udziału w czynności, jeśli uzna, że nie wymaga tego obrona Twoich interesów.

 

Jako świadek podlegasz odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Pamiętaj, że za fałszywe zeznania uznaje się nie tylko kłamstwo, ale też zatajenie tego, co jest Ci wiadome. Kodeks karny przewiduje surową odpowiedzialność karną za to przestępstwo - od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. 

 

Masz prawo odmówić złożenia zeznań, jeśli podejrzany jest dla Ciebie najbliższą osobą (na przykład jest to Twój brat/Twoja siostra, małżonek - obecny lub były, rodzic, dziecko). Nie musisz podawać żadnych powodów odmowy zeznań. Wystarczy, że powołasz się na stosunek bliskości. Zwolnienie Cię z zeznań nie zależy od woli czy decyzji przesłuchującego. To Twoje uprawnienie wynikające z przepisów prawa.

 

Organ przesłuchujący może Cię natomiast zwolnić z zeznawania (a więc to on zdecyduje, czy masz zeznawać, czy też nie), jeśli podejrzany nie jest dla Ciebie osobą najbliższą, ale łączy Cię z nim szczególnie bliski stosunek osobisty (na przykład jest to Twój przyjaciel albo sąsiad, który się Tobą zawsze bezinteresownie zajmuje w chorobie, za co jesteś mu wdzięczny). Pamiętaj, żeby należycie wykazać istnienie tego szczególnie bliskiego stosunku osobistego.

 

Zdarza się, że prokurator albo policjant chcą przesłuchać w charakterze świadka osobę, co do której mają jakieś dowody jej winy i nie jest wykluczone postawienie jej w przyszłości zarzutu popełnienia przestępstwa w tej samej sprawie. Jest to wyjątkowo niebezpieczna sytuacja, bowiem jako świadek musisz zeznawać i jesteś zobowiązany do mówienia prawdy, i chociaż po ewentualnym postawieniu Ci zarzutów w przyszłości Twoje zeznania złożone w charakterze świadka nie mogą stanowić dowodu, to protokół przesłuchania zostanie w aktach sprawy, więc sąd będzie mógł zapoznać się z jego treścią, choć nie będzie mógł bezpośrednio wykorzystać go przy wyrokowaniu. W takich sytuacjach warto przed przesłuchaniem skorzystać z porady radcy prawnego lub adwokata. Będąc przesłuchiwany w takim trybie masz prawo odmówić udzielenia odpowiedzi na te pytania, przy których mógłbyś obciążyć siebie lub osobę dla Ciebie najbliższą. Inaczej mówiąc - jeśli udzielając prawdziwej odpowiedzi na pytanie naraziłbyś siebie lub najbliższych na odpowiedzialność karną czy karną skarbową, masz prawo zachować milczenie. To prawo nie obejmuje odmowy składania zeznań w całości, a jedynie umożliwia odmowę odpowiedzi na poszczególne pytania.

 

Przesłuchanie ma dwie fazy. Najpierw przesłuchujący zapyta Cię ogólnie, co wiesz w sprawie i pozwoli Ci się swobodnie wypowiedzieć. Potem będzie zadawał Ci dodatkowo pytania. Jeżeli nie rozumiesz któregoś z pytań, poproś przesłuchującego o powtórzenie lub wyjaśnienie go. Pamiętaj, że co do zasady treść pytań nie jest wpisywana do protokołu przesłuchania. Lepiej upewnić się, co przesłuchujący ma na myśli, niż narazić się na odpowiedzialność za składanie fałszywych zeznań.

 

Po zakończeniu zeznania dokładnie przeczytaj protokół zanim go podpiszesz. Nie bój się zwrócić uwagi przesłuchującemu, że coś zaprotokołowane zostało nieprawidłowo. Domagaj się zmiany zapisów, które nie odzwierciedlają sensu Twojej wypowiedzi. Nie podpisuj protokołu, który nie jest zgodny z tym, co rzeczywiście powiedziałeś. 

 

Pamiętaj, że przy Twoim przesłuchaniu mają prawo być obecni obrońca podejrzanego i pełnomocnik pokrzywdzonego. Oni mają prawo także do zadawania Ci pytań. 

 

Pamiętaj o zabraniu dokumentu tożsamości (dowód osobisty, paszport). Bez stwierdzenia, kto jest przesłuchiwany, policjant czy prokurator nie mogą prowadzić czynności.   

 

 

Autor porady:
Data utworzenia:
12.11.2019
Wyślij wiadomość

Wiadomość jest przekazywana bezpośrednio do wybranego radcy prawnego

Administratorem danych osobowych jest Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie, ul. Żytnia 15 lok. 16, 01-014 Warszawa. Podanie danych w celu realizacji kontaktu i odpowiedzi jest niezbędne. Kliknij tutaj jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o przetwarzaniu Twoich danych osobowych.