13. emerytura w skrócie
Komu należy się 13. emerytura?
13. emerytura jest dodatkowym rocznym świadczeniem pieniężnym dla osób pobierających określone świadczenia emerytalne i rentowe. Zasady jej przyznawania wynikają z ustawy z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów.
Najważniejsza zasada jest stosunkowo prosta: osoba musi mieć 31 marca danego roku prawo do świadczenia wymienionego w ustawie. Jeżeli warunek jest spełniony i świadczenie nie jest w tym dniu zawieszone, trzynasta emerytura jest wypłacana z urzędu.
Nie trzeba osiągać określonego wieku tylko na potrzeby trzynastki ani wykazywać niskiego dochodu. Liczy się prawo do świadczenia podstawowego należącego do ustawowego katalogu.
Czy 13. emerytura przysługuje każdemu emerytowi?
Co do zasady tak, jeżeli 31 marca danego roku emeryt ma ustalone prawo do emerytury, a prawo to nie jest zawieszone. Ustawa obejmuje nie tylko emerytury wypłacane przez ZUS, lecz także inne świadczenia emerytalno-rentowe wskazane w jej art. 2.
Dlatego pojęcie „13. emerytura” jest nazwą potoczną. W rzeczywistości świadczenie otrzymują również liczne grupy rencistów oraz osoby pobierające inne ustawowo wskazane świadczenia.
Czy 13. emerytura należy się rencistom?
Tak. Prawo do dodatkowego rocznego świadczenia obejmuje między innymi osoby pobierające renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinne, renty socjalne oraz szereg rent wypłacanych z innych systemów zaopatrzeniowych, o ile mieszczą się w katalogu ustawy.
Nie ma więc zasady, że trzynastka jest zarezerwowana wyłącznie dla osób posiadających klasyczną emeryturę z ZUS.
Czy 13. emerytura przysługuje osobie pobierającej rentę socjalną?
Tak. Renta socjalna należy do świadczeń uwzględnianych przy ustalaniu prawa do trzynastej emerytury. Jeżeli dana osoba ma prawo do renty socjalnej na dzień 31 marca i prawo to nie jest zawieszone, może otrzymać dodatkowe roczne świadczenie.
Czy trzynastkę dostają rolnicy z KRUS?
Tak. Ustawa obejmuje również świadczenia z ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników wskazane w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W takim przypadku właściwym organem wypłacającym jest co do zasady KRUS, chyba że występuje zbieg świadczeń z różnych systemów i zastosowanie mają szczególne zasady dotyczące wskazania organu wypłacającego trzynastkę.
Czy 13. emerytura przysługuje emerytom mundurowym?
Tak. Ustawa obejmuje również określone świadczenia emerytalne i rentowe żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych. Świadczenie może być więc wypłacane przez właściwe organy emerytalne, np. wojskowe lub resortowe.
Sam fakt pobierania świadczenia z systemu innego niż ZUS nie wyłącza prawa do trzynastej emerytury.
Czy wysokość emerytury ma znaczenie?
Nie ma progu dochodowego analogicznego do rozwiązania stosowanego przy 14. emeryturze. Osoba pobierająca wysoką emeryturę może otrzymać trzynastkę na takich samych zasadach jak osoba pobierająca świadczenie minimalne, jeżeli spełnia warunki ustawowe.
To jedna z najważniejszych różnic między 13. i 14. emeryturą. W przypadku trzynastki wysokość świadczenia podstawowego nie powoduje pomniejszania dodatkowego świadczenia według zasady „złotówka za złotówkę”.
Ile wynosi 13. emerytura w 2026 roku?
Zgodnie z ustawą dodatkowe roczne świadczenie pieniężne przysługuje w wysokości najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca roku, w którym jest wypłacane.
Od 1 marca 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Taka sama jest więc kwota brutto trzynastej emerytury w 2026 roku.
Kwota netto jest niższa, ponieważ od świadczenia pobierane są należne obciążenia, w tym składka na ubezpieczenie zdrowotne i – zależnie od sytuacji podatkowej – zaliczka na podatek dochodowy.
Czy trzeba składać wniosek o 13. emeryturę?
Nie. Trzynasta emerytura jest przyznawana z urzędu. Osoba uprawniona nie musi składać osobnego formularza ani co roku potwierdzać prawa do świadczenia.
Organ emerytalno-rentowy ustala prawo na podstawie posiadanych danych. W większości przypadków świadczenie trafia do uprawnionego razem z emeryturą lub rentą w kwietniowym terminie płatności.
Kiedy wypłacana jest 13. emerytura?
Co do zasady wypłata następuje razem ze świadczeniem podstawowym przypadającym w kwietniu. W przypadku niektórych świadczeń, takich jak świadczenie przedemerytalne i zasiłek przedemerytalny, termin wypłaty trzynastki może przypadać w maju zgodnie z ustawowymi zasadami.
Osoba uprawniona nie wybiera terminu wypłaty. Jest on związany z terminem płatności podstawowego świadczenia.
Dlaczego 31 marca jest tak ważny?
Ustawa wskazuje właśnie 31 marca jako dzień, na który bada się istnienie prawa do świadczenia podstawowego. Jeżeli osoba ma w tym dniu prawo do emerytury lub renty objętej ustawą, spełnia najważniejszy warunek nabycia prawa do trzynastki.
Jeżeli natomiast prawo do emerytury powstanie dopiero po 31 marca, co do zasady nie powstanie prawo do trzynastej emerytury za ten rok. Decydujący jest stan prawny w konkretnym dniu, a nie sam fakt, że ktoś został emerytem później w tym samym roku.
Co jeśli emerytura jest zawieszona 31 marca?
Ustawa wyraźnie stanowi, że trzynasta emerytura nie przysługuje osobie, której prawo do świadczenia podstawowego jest zawieszone na dzień 31 marca danego roku.
Może to mieć znaczenie między innymi dla osób, które nadal pracują i z określonych powodów mają zawieszone prawo do świadczenia zgodnie z przepisami emerytalnymi.
Czy pracujący emeryt dostanie trzynastkę?
Samo wykonywanie pracy nie wyłącza automatycznie prawa do 13. emerytury. Kluczowe jest to, czy świadczenie emerytalno-rentowe pozostaje na dzień 31 marca świadczeniem, do którego dana osoba ma prawo i które nie jest zawieszone.
Jeżeli praca nie powoduje zawieszenia prawa do świadczenia, zatrudnienie nie pozbawia automatycznie trzynastki.
Czy trzynasta emerytura jest jedna przy kilku świadczeniach?
Tak. Jeżeli osoba ma prawo do więcej niż jednego świadczenia wymienionego w ustawie, otrzymuje tylko jedną trzynastą emeryturę.
Dotyczy to również sytuacji, w których dana osoba pobiera świadczenia z różnych systemów. Przepisy wskazują, który organ ma w takim przypadku ustalić prawo i wypłacić dodatkowe świadczenie.
Nie można więc otrzymać dwóch pełnych trzynastek tylko dlatego, że jednocześnie przysługuje np. emerytura i renta.
13. emerytura a renta wdowia
W przypadku zbiegu świadczeń, w tym pobierania świadczeń w ramach tzw. renty wdowiej, nadal obowiązuje zasada jednej trzynastej emerytury dla jednej osoby uprawnionej.
Jeżeli świadczenia wypłacają różne organy, przepisy regulują właściwość organu wypłacającego trzynastkę. Nie powoduje to jednak zwiększenia liczby dodatkowych świadczeń.
13. emerytura a renta rodzinna dla kilku osób
Jeżeli do jednej renty rodzinnej uprawnionych jest kilka osób, ustawa przewiduje szczególną zasadę. Do takiej renty przysługuje jedno dodatkowe roczne świadczenie, które dzieli się proporcjonalnie pomiędzy osoby uprawnione.
Nie oznacza to więc, że każda osoba współuprawniona do tej samej renty rodzinnej automatycznie otrzymuje oddzielną pełną trzynastkę.
Co w przypadku połączenia renty rodzinnej i renty socjalnej?
Ustawa zawiera szczególną regulację dla sytuacji, w której do renty rodzinnej uprawnionych jest kilka osób, a jedna lub więcej z nich ma również prawo do renty socjalnej. W takim przypadku sposób podziału dodatkowego świadczenia z tytułu renty rodzinnej uwzględnia osoby posiadające odrębne prawo do trzynastki z renty socjalnej.
Czy od trzynastki płaci się podatek i składkę zdrowotną?
Tak, świadczenie jest rozliczane według obowiązujących zasad podatkowych i ubezpieczeniowych. W 2026 r. od kwoty brutto potrącana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne, a w odpowiednich przypadkach także zaliczka na podatek dochodowy.
Dlatego kwota 1978,49 zł wskazywana dla 2026 r. jest kwotą brutto, a rzeczywista kwota przekazana na rachunek może być niższa.
Czy 13. emerytura wlicza się do dochodu przy innych świadczeniach?
Przy ustalaniu prawa do innych świadczeń trzeba sprawdzić przepisy dotyczące konkretnej pomocy. Ustawa o trzynastej emeryturze przewiduje szczególne rozwiązania dotyczące jej uwzględniania w określonych sytuacjach.
Nie powinno się automatycznie zakładać, że trzynastka podniesie dochód brany pod uwagę przy każdym świadczeniu socjalnym.
Co jeśli prawo do emerytury zostanie ustalone później, ale obejmuje 31 marca?
Znaczenie ma nie tylko data wydania decyzji, lecz rzeczywiste istnienie prawa do świadczenia na dzień 31 marca. Jeżeli późniejsza decyzja potwierdzi prawo obejmujące ten dzień, może być konieczne ponowne ustalenie prawa do dodatkowego świadczenia.
Ustawa przewiduje możliwość ponownego ustalenia prawa do trzynastki, gdy okaże się, że stan na 31 marca był inny niż przyjęty pierwotnie przez organ.
Czy 13. emerytura jest waloryzowana?
Nie funkcjonuje jako odrębne świadczenie z własnym wskaźnikiem waloryzacji. Jej wysokość jest równa najniższej emeryturze obowiązującej od 1 marca danego roku. W praktyce coroczna waloryzacja najniższej emerytury wpływa bezpośrednio na wysokość trzynastki.
Jak sprawdzić prawo do trzynastki?
13. emerytura a 14. emerytura – najważniejsza różnica
Oba świadczenia są dodatkowymi rocznymi świadczeniami pieniężnymi, ale mają różne zasady. Trzynasta emerytura nie zależy od wysokości emerytury lub renty i jest wypłacana w pełnej ustawowej kwocie osobom spełniającym warunki.
Przy 14. emeryturze istnieje natomiast próg, powyżej którego świadczenie jest pomniejszane zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”. Nie należy więc stosować kryteriów czternastki do trzynastki.
Komu należy się 13. emerytura? Podsumowanie
13. emerytura przysługuje osobie, która 31 marca danego roku ma prawo do świadczenia emerytalno-rentowego wymienionego w ustawie i której prawo do tego świadczenia nie jest w tym dniu zawieszone. Obejmuje to m.in. emerytów, wielu rencistów, osoby pobierające rentę socjalną oraz świadczenia z systemów rolniczych i mundurowych.
Nie obowiązuje kryterium dochodowe i nie trzeba składać wniosku. W 2026 roku trzynasta emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Przy zbiegu kilku świadczeń jednej osobie przysługuje co do zasady jedna trzynastka.
