Bigamia, czyli dwużeństwo, polega na zawarciu kolejnego małżeństwa przez osobę, która nadal pozostaje w ważnym związku małżeńskim. W Polsce ma podwójne znaczenie: stanowi przestępstwo z art. 206 Kodeksu karnego, a jednocześnie pozostawanie w małżeństwie jest przeszkodą do zawarcia nowego małżeństwa według Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Bigamia – czym jest?
Bigamię popełnia ten, kto zawiera małżeństwo, pomimo że pozostaje już w związku małżeńskim.
Jaka kara grozi za bigamię?
Za przestępstwo z art. 206 k.k. grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.
Kiedy dochodzi do bigamii?
Kluczowe jest istnienie wcześniejszego, nadal trwającego małżeństwa w chwili zawarcia kolejnego. Pierwsze małżeństwo musi więc istnieć prawnie – nie wystarczy, że małżonkowie od dawna żyją osobno albo że toczy się sprawa rozwodowa.
Wyprowadzka od współmałżonka, wieloletni brak kontaktu czy złożenie pozwu rozwodowego nie rozwiązują małżeństwa. Dopóki związek prawnie trwa, zawarcie kolejnego małżeństwa może realizować znamiona art. 206 k.k.
Czy ślub wyłącznie religijny oznacza bigamię?
Art. 206 odnosi się do małżeństwa w rozumieniu polskiego porządku prawnego. Sama ceremonia religijna, która nie wywołuje skutków cywilnych, nie jest automatycznie drugim małżeństwem w rozumieniu tego przepisu. Inaczej jest w przypadku małżeństwa wyznaniowego zawieranego ze skutkami cywilnymi zgodnie z przepisami KRO.
Bigamia a małżeństwo zawarte za granicą
Fakt, że wcześniejsze lub kolejne małżeństwo zawarto za granicą, nie oznacza automatycznie, że jest ono prawnie obojętne w Polsce. Trzeba ustalić jego ważność i skuteczność w świetle prawa prywatnego międzynarodowego, przepisów o aktach stanu cywilnego i właściwego prawa obcego.
Co dzieje się z drugim małżeństwem?
Art. 13 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że nie może zawrzeć małżeństwa osoba, która już pozostaje w związku małżeńskim. Unieważnienia kolejnego małżeństwa z tego powodu może żądać każdy, kto ma w tym interes prawny.
Czy drugie małżeństwo zawsze zostanie unieważnione?
Nie. Art. 13 § 3 KRO przewiduje tzw. konwalidację: co do zasady nie można już unieważnić małżeństwa z powodu bigamii, jeżeli poprzednie małżeństwo ustało albo zostało unieważnione. Ustawa przewiduje jednak wyjątek, gdy poprzednie małżeństwo ustało wskutek śmierci osoby, która zawarła ponowne małżeństwo, pozostając w pierwszym.
| Sytuacja | Znaczenie |
|---|---|
| Pierwsze małżeństwo nadal trwa | Istnieje przeszkoda małżeńska z art. 13 KRO, a zawarcie kolejnego związku może stanowić przestępstwo z art. 206 k.k. |
| Rozwód pierwszego małżeństwa był prawomocny przed drugim ślubem | Nie ma bigamii, ponieważ osoba nie pozostaje już w pierwszym związku. |
| Rozwód nastąpił dopiero po drugim ślubie | Czyn z chwili zawarcia drugiego małżeństwa wymaga osobnej oceny karnej; w prawie rodzinnym ustanie pierwszego związku wpływa na możliwość późniejszego unieważnienia drugiego. |
Czy osoba, która nie wiedziała o pierwszym małżeństwie partnera, odpowiada karnie?
Art. 206 jest skonstruowany przede wszystkim wobec osoby, która zawiera kolejne małżeństwo mimo własnego trwającego związku. Osoba, która w dobrej wierze poślubia bigamistę i sama nie pozostaje w innym małżeństwie, nie realizuje z tego powodu podstawowego znamienia art. 206.
Czy rozwód nieprawomocny pozwala na nowy ślub?
Nie. Małżeństwo ustaje wskutek rozwodu dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania. Sam wyrok sądu pierwszej instancji, od którego może jeszcze przysługiwać środek odwoławczy, nie powinien być traktowany jako podstawa do natychmiastowego zawarcia kolejnego małżeństwa.
Bigamia a odpowiedzialność cywilna i spadkowa
Skutki mogą wykraczać poza prawo karne. Spór o ważność małżeństwa może wpływać na dziedziczenie, stosunki majątkowe, nazwisko, uprawnienia rodzinne czy rozliczenia między zainteresowanymi osobami. Dlatego w konkretnym przypadku analiza często wymaga połączenia prawa karnego, rodzinnego i spadkowego.
FAQ
Jaka kara grozi za bigamię?
Grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat.
Czy można wziąć ślub przed prawomocnym rozwodem?
Nie. Dopóki poprzednie małżeństwo prawnie trwa, istnieje przeszkoda z art. 13 KRO.
Czy drugi małżonek też popełnia bigamię?
Nie tylko dlatego, że nieświadomie poślubił osobę już pozostającą w małżeństwie. Odpowiedzialność zależy od własnego zachowania i ustawowych znamion.
Czy drugie małżeństwo jest automatycznie nieważne?
Prawo przewiduje możliwość jego unieważnienia, ale skutki i możliwość unieważnienia zależą m.in. od tego, czy wcześniejsze małżeństwo nadal istnieje.
Podstawy prawne
- Kodeks karny – art. 206; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1342.
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy – art. 13; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 236.
- W sprawach transgranicznych także przepisy prawa prywatnego międzynarodowego i regulacje dotyczące stanu cywilnego.
