Znęcanie się jest przestępstwem opisanym w art. 207 Kodeksu karnego. Może mieć charakter fizyczny albo psychiczny i nie ogranicza się wyłącznie do przemocy pomiędzy małżonkami. Przepis chroni m.in. osoby najbliższe, osoby pozostające w stosunku zależności od sprawcy oraz osoby nieporadne ze względu na wiek lub stan zdrowia.
Znęcanie się nad drugą osobą – czym jest?
Znęcanie polega na takim fizycznym lub psychicznym oddziaływaniu na pokrzywdzonego, które z uwagi na intensywność, powtarzalność, czas trwania lub szczególne okoliczności powoduje ponadprzeciętne cierpienie i stanowi jakościowo poważniejszą formę przemocy lub dręczenia.
Jaka kara grozi za znęcanie?
| Typ czynu | Kara |
|---|---|
| Znęcanie nad osobą najbliższą lub zależną | Od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. |
| Znęcanie nad osobą nieporadną ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny | Od 6 miesięcy do 8 lat. |
| Szczególne okrucieństwo | Od roku do 10 lat. |
| Następstwem jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie | Od 2 do 15 lat. |
Znęcanie fizyczne – przykłady
Może obejmować m.in. bicie, popychanie, szarpanie, duszenie, zadawanie bólu, pozbawianie snu, jedzenia lub możliwości odpoczynku. Konkretne zachowanie trzeba zawsze oceniać w całym kontekście.
Znęcanie psychiczne – przykłady
Znęcanie może być wyłącznie psychiczne. W praktyce mogą to być m.in. długotrwałe poniżanie, zastraszanie, grożenie, izolowanie, kontrolowanie, regularne wyzwiska, upokarzanie albo inne zachowania prowadzące do istotnego cierpienia psychicznego.
Jednorazowa awantura, nawet bardzo nieprzyjemna, nie zawsze jest znęcaniem. Znaczenie ma całokształt relacji, przewaga sprawcy, intensywność zachowań i ich powtarzalność. Wyjątkowo jedno zachowanie o szczególnie drastycznym charakterze może wymagać innej analizy karnej.
Kto jest „osobą najbliższą”?
Kodeks karny zalicza do osób najbliższych m.in. małżonka, rodziców, dzieci, rodzeństwo, określonych powinowatych, osoby pozostające w stosunku przysposobienia oraz osobę pozostającą we wspólnym pożyciu.
Znęcanie nad osobą zależną
Art. 207 § 1 obejmuje również inną osobę pozostającą ze sprawcą w stałym albo przemijającym stosunku zależności. Nie musi to więc być członek rodziny. Stosunek zależności może mieć charakter faktyczny, ekonomiczny, organizacyjny lub wynikać z konkretnej sytuacji życiowej.
Znęcanie nad dzieckiem lub osobą nieporadną
Art. 207 § 1a przewiduje surowszą odpowiedzialność za znęcanie się nad osobą nieporadną ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny. Do tej kategorii mogą należeć np. małe dzieci, osoby bardzo starsze albo osoby, które z powodu stanu zdrowia mają istotnie ograniczoną możliwość obrony.
Znęcanie a przemoc domowa
Nie każde zachowanie uznawane za przemoc domową musi jednocześnie wypełniać znamiona art. 207 k.k. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej ma własne definicje i środki ochronne. W jednej sprawie mogą jednak równolegle działać procedury ochronne oraz postępowanie karne.
Czy potrzebne są obrażenia ciała?
Nie. Znęcanie może mieć charakter psychiczny i nie wymaga wykazania obrażeń. Jeśli jednak sprawca dodatkowo powoduje uszczerbek na zdrowiu, w zależności od okoliczności mogą znaleźć zastosowanie również inne przepisy karne.
Jak reagować na znęcanie?
FAQ
Jaka kara grozi za znęcanie nad osobą najbliższą?
Od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności w typie podstawowym.
Czy znęcanie może być tylko psychiczne?
Tak. Art. 207 wprost obejmuje znęcanie fizyczne i psychiczne.
Czy jedna kłótnia to znęcanie?
Zwykle nie. Ocenia się trwałość, intensywność i cały układ zachowań.
Czy potrzebne są obrażenia?
Nie. Przestępstwo może polegać wyłącznie na przemocy psychicznej.
Podstawy prawne
- Kodeks karny – art. 207 oraz art. 115 § 11; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1342.
- Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej – w zakresie środków ochrony i procedur interwencyjnych.
