Zniesławienie, nazywane też pomówieniem, jest przestępstwem przeciwko czci uregulowanym w art. 212 Kodeksu karnego. Polega na przypisaniu osobie lub innemu podmiotowi takiego postępowania albo takich właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego w pracy, zawodzie czy działalności.
Zniesławienie – czym jest?
Zniesławienie polega na pomawianiu osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej o postępowanie lub właściwości mogące poniżyć ją w opinii publicznej albo narazić na utratę potrzebnego zaufania.
Jaka kara grozi za zniesławienie?
Grzywna albo kara ograniczenia wolności.
Jeżeli czyn popełniono za pomocą środków masowego komunikowania: grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.
W razie skazania sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego lub wskazany cel społeczny.
Co może być pomówieniem?
Zniesławienie może dotyczyć twierdzeń o faktach albo przypisywania cech, które obiektywnie mogą wpłynąć na reputację. Przykładem mogą być nieprawdziwe zarzuty oszustwa, nieuczciwości zawodowej, korupcji, rażącej nierzetelności czy innych zachowań mogących podważać społeczne zaufanie.
Nie każda krytyczna opinia jest jednak przestępstwem. Granica zależy od treści wypowiedzi, kontekstu, formy i tego, czy wypowiedź ma charakter weryfikowalnego zarzutu.
Zniesławienie w Internecie
Post na portalu społecznościowym, film, wpis na forum, publiczny komentarz albo materiał prasowy może zostać zakwalifikowany jako pomówienie za pomocą środka masowego komunikowania. Wtedy zastosowanie może mieć art. 212 § 2 k.k., przewidujący także możliwość kary pozbawienia wolności do roku.
Czy prawdziwy zarzut jest zniesławieniem?
Art. 213 wprowadza istotne wyjątki. Nie ma przestępstwa z art. 212 § 1, jeżeli niepublicznie podniesiony zarzut jest prawdziwy.
Przy publicznym podnoszeniu prawdziwego zarzutu ochrona jest węższa: przestępstwa nie popełnia ten, kto publicznie podnosi lub rozgłasza prawdziwy zarzut dotyczący postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną albo służący obronie społecznie uzasadnionego interesu.
Jeżeli zarzut dotyczy życia prywatnego lub rodzinnego, możliwość prowadzenia dowodu prawdy jest dodatkowo ograniczona. Ponadto obraźliwa forma wypowiedzi może niezależnie prowadzić do odpowiedzialności za zniewagę.
Zniesławienie a zniewaga
| Zniesławienie | Zniewaga | |
|---|---|---|
| Podstawa | Art. 212 k.k. | Art. 216 k.k. |
| Istota | Pomówienie o zachowania lub właściwości godzące w reputację i zaufanie. | Obraźliwe zachowanie naruszające godność osobistą. |
| Przykład | Fałszywe przypisanie komuś popełnienia oszustwa. | Obelżywe wyzwisko skierowane do konkretnej osoby. |
Czy zniesławienie jest ścigane przez prokuratora?
Co do zasady jest to przestępstwo prywatnoskargowe. Oznacza to, że pokrzywdzony sam wnosi prywatny akt oskarżenia i działa jako oskarżyciel prywatny. Kodeks postępowania karnego przewiduje jednak możliwość objęcia ścigania przez prokuratora, jeżeli wymaga tego interes społeczny.
Zniesławienie a dobra osobiste
Ta sama wypowiedź może prowadzić także do odpowiedzialności cywilnej za naruszenie dóbr osobistych, takich jak cześć, dobre imię czy reputacja. Poszkodowany może w określonych warunkach żądać m.in. zaniechania naruszenia, usunięcia jego skutków, przeprosin, zadośćuczynienia lub zapłaty na cel społeczny.
Jak zabezpieczyć dowody zniesławienia w Internecie?
FAQ
Jaka kara grozi za zniesławienie?
W typie podstawowym grzywna albo ograniczenie wolności. Przy użyciu środków masowego komunikowania także do roku pozbawienia wolności.
Czy krytyka jest zniesławieniem?
Nie każda. Trzeba ocenić konkretną treść, jej charakter, podstawę faktyczną, kontekst oraz granice dopuszczalnej krytyki.
Czy prawdziwa wypowiedź może być karalna?
Art. 213 przewiduje określone kontratypy, ale ich zakres zależy od tego, czy wypowiedź była publiczna i czego dotyczyła.
Czy zniesławienie w Internecie jest surowiej karane?
Art. 212 § 2 przewiduje szerszy katalog kar, w tym pozbawienie wolności do roku, gdy sprawca działa za pomocą środków masowego komunikowania.
Podstawy prawne
- Kodeks karny – art. 212–216; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1342.
- Kodeks cywilny – art. 23, 24 i 448 w zakresie ochrony dóbr osobistych.
- Kodeks postępowania karnego – przepisy o postępowaniu prywatnoskargowym.
