Absolutorium nie ma jednego znaczenia we wszystkich dziedzinach prawa. W spółce kapitałowej jest uchwałą wspólników lub akcjonariuszy dotyczącą wykonywania obowiązków przez członka organu. W samorządzie terytorialnym odnosi się przede wszystkim do wykonania budżetu przez organ wykonawczy. W spółdzielniach i innych organizacjach może pełnić zbliżoną funkcję kontrolną na podstawie ustawy lub statutu.
Absolutorium – co to?
Absolutorium to formalna ocena sposobu wykonywania obowiązków przez organ albo konkretną osobę za określony okres, najczęściej dokonywana przez organ właścicielski, członkowski albo stanowiący. Jego dokładne znaczenie i skutki zależą od regulacji właściwej dla danej organizacji.
Absolutorium w spółce z o.o.
W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zwyczajne zgromadzenie wspólników powinno m.in. rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdanie zarządu oraz sprawozdanie finansowe, zdecydować o zysku lub stracie i podjąć uchwały w sprawie udzielenia członkom organów absolutorium z wykonania przez nich obowiązków.
Co do zasady ocenia się więc indywidualnie członków zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej za okres, w którym pełnili funkcję.
Absolutorium w spółce akcyjnej i PSA
Podobna konstrukcja występuje w spółce akcyjnej. Art. 395 k.s.h. zalicza udzielenie absolutorium członkom organów do obowiązkowych punktów zwyczajnego walnego zgromadzenia. Również w prostej spółce akcyjnej Kodeks spółek handlowych przewiduje uchwały odnoszące się do odpowiedzialności i absolutorium członków organów.
Czy absolutorium oznacza „brak odpowiedzialności”?
Nie należy utożsamiać absolutorium z całkowitym i bezwarunkowym zwolnieniem z każdej odpowiedzialności. Uchwała ma istotne znaczenie korporacyjne i może wpływać na relację członka organu ze spółką, ale Kodeks spółek handlowych przewiduje sytuacje, w których osoba zobowiązana do naprawienia szkody nie może powołać się na udzielone absolutorium.
Przykładowo w spółce z o.o. art. 296 k.s.h. ogranicza możliwość powoływania się na absolutorium w określonych sprawach o naprawienie szkody oraz w razie upadłości spółki.
Co oznacza nieudzielenie absolutorium w spółce?
Nieudzielenie absolutorium jest negatywną oceną wykonywania obowiązków w danym okresie. Nie powoduje jednak automatycznie odwołania członka zarządu ani automatycznego powstania obowiązku zapłaty odszkodowania. Odwołanie, odpowiedzialność odszkodowawcza i inne konsekwencje mają własne podstawy prawne.
Absolutorium w samorządzie gminnym
W jednostkach samorządu terytorialnego absolutorium ma inne znaczenie niż w spółce. Dotyczy przede wszystkim wykonania budżetu. Zgodnie z ustawą o finansach publicznych organ stanowiący podejmuje uchwałę w sprawie absolutorium po zapoznaniu się m.in. ze sprawozdaniem z wykonania budżetu, sprawozdaniem finansowym i stanowiskiem komisji rewizyjnej.
Uchwała powinna zostać podjęta nie później niż do 30 czerwca roku następującego po roku budżetowym.
Nieudzielenie absolutorium wójtowi
W gminie skutki mogą być szczególnie istotne. Ustawa o samorządzie gminnym stanowi, że uchwała rady gminy o nieudzieleniu wójtowi absolutorium, podjęta w okresie określonym przez ustawę, jest równoznaczna z podjęciem inicjatywy przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania wójta.
Uruchamia szczególną procedurę. Rada może następnie podjąć uchwałę o referendum po spełnieniu dalszych wymogów ustawowych.
Absolutorium a wotum zaufania
| Absolutorium | Wotum zaufania | |
|---|---|---|
| Główny przedmiot | Ocena wykonania budżetu i gospodarki finansowej w wymaganym ustawą zakresie. | Szersza ocena działalności organu wykonawczego na tle raportu o stanie jednostki. |
| Podstawa | Przepisy o finansach publicznych i samorządzie. | Przepisy samorządowe o raporcie o stanie jednostki. |
| Tożsamość instytucji | Nie jest tym samym co wotum zaufania. | Odrębna uchwała i odrębna procedura. |
Absolutorium w spółdzielni
Prawo spółdzielcze przewiduje podejmowanie przez walne zgromadzenie uchwał w sprawie udzielania absolutorium członkom zarządu. Funkcja jest zbliżona do absolutorium korporacyjnego: członkowie spółdzielni dokonują oceny działalności osób zarządzających za dany okres.
Absolutorium w stowarzyszeniu i fundacji
W stowarzyszeniach pojęcie absolutorium często występuje w statutach jako element corocznej oceny zarządu przez walne zebranie członków. Konkretne zasady – kto głosuje, komu udziela się absolutorium i jakie są skutki odmowy – zależą w znacznym stopniu od statutu.
W fundacjach sprawa wygląda inaczej, ponieważ ustawa o fundacjach nie tworzy jednego uniwersalnego modelu „absolutorium” analogicznego do Kodeksu spółek handlowych. Jeżeli statut ustanawia radę fundacji lub inny organ kontrolny i przyznaje mu prawo udzielania absolutorium zarządowi, skutki trzeba analizować przede wszystkim na podstawie tego statutu.
Absolutorium na uczelni – inne znaczenie
W języku akademickim słowo „absolutorium” bywa używane w jeszcze innym znaczeniu – jako potwierdzenie ukończenia określonego toku studiów albo uroczystość związana z jego zakończeniem. Nie należy tego utożsamiać z absolutorium udzielanym zarządowi spółki czy wójtowi.
Jak interpretować uchwałę o absolutorium?
FAQ
Co oznacza udzielenie absolutorium zarządowi?
To formalna pozytywna ocena wykonywania obowiązków za dany okres, podejmowana przez właściwy organ zgodnie z ustawą i dokumentami organizacji.
Czy absolutorium zwalnia z każdej odpowiedzialności?
Nie. Skutki zależą od podstawy prawnej, a KSH przewiduje sytuacje, gdy na absolutorium nie można się skutecznie powołać.
Czy brak absolutorium automatycznie odwołuje członka zarządu spółki?
Nie. Odwołanie z funkcji jest odrębną czynnością.
Czy absolutorium dla wójta jest tym samym co wotum zaufania?
Nie. To dwie różne instytucje i dwie różne uchwały.
Podstawy prawne
- Kodeks spółek handlowych – m.in. art. 231, art. 296, przepisy o PSA oraz art. 395.
- Ustawa o finansach publicznych – m.in. art. 270–271.
- Ustawa o samorządzie gminnym – m.in. art. 28a.
- Prawo spółdzielcze.
- Prawo o stowarzyszeniach, ustawa o fundacjach oraz statuty konkretnych organizacji.
