Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest najwyższym przedstawicielem państwa i gwarantem ciągłości władzy państwowej. Jest wybierany bezpośrednio przez obywateli na pięcioletnią kadencję i może zostać wybrany ponownie tylko raz. Od 6 sierpnia 2025 r. urząd Prezydenta RP sprawuje Karol Nawrocki.
Prezydent Polski – kim jest?
Prezydent jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej i gwarantem ciągłości władzy państwowej. Czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium.
Kto jest obecnie Prezydentem RP?
Karol Nawrocki
Objął urząd 6 sierpnia 2025 r., po złożeniu przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym.
Jak wybierany jest Prezydent?
Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich i tajnych. Jeżeli żaden kandydat nie uzyska ponad połowy ważnie oddanych głosów w pierwszej turze, przeprowadza się ponowne głosowanie pomiędzy dwoma kandydatami z najlepszym wynikiem.
Kto może kandydować?
Kandydat musi być obywatelem polskim, najpóźniej w dniu wyborów ukończyć 35 lat, korzystać z pełni praw wyborczych do Sejmu i uzyskać poparcie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu.
Ile trwa kadencja?
Kadencja trwa 5 lat. Ta sama osoba może zostać wybrana na urząd Prezydenta tylko dwa razy.
Prezydent jako część władzy wykonawczej
Konstytucja zalicza Prezydenta i Radę Ministrów do władzy wykonawczej. Nie oznacza to jednak, że Prezydent jest przełożonym rządu. Rada Ministrów prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną, natomiast Prezydent wykonuje własne kompetencje określone Konstytucją i ustawami.
Najważniejsze kompetencje Prezydenta
Podpisuje ustawy, może zawetować ustawę, skierować ją do TK i posiada inicjatywę ustawodawczą.
Jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych i wykonuje kompetencje związane z bezpieczeństwem.
Reprezentuje państwo w stosunkach zewnętrznych w zakresie konstytucyjnie określonym.
Prezydent a ustawy
Po zakończeniu procesu parlamentarnego ustawa trafia do Prezydenta. Zasadniczo ma on 21 dni na podpis. Może jednak skorzystać z weta ustawodawczego albo skierować ustawę przed podpisaniem do Trybunału Konstytucyjnego.
Inicjatywa ustawodawcza
Prezydent może sam przedkładać projekty ustaw Sejmowi. Nie oznacza to jednak, że projekt staje się prawem – musi przejść pełną procedurę parlamentarną.
Prezydent a polityka zagraniczna
Prezydent jako przedstawiciel państwa ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe na zasadach konstytucyjnych, mianuje i odwołuje przedstawicieli Polski oraz przyjmuje listy uwierzytelniające przedstawicieli dyplomatycznych innych państw.
Jednocześnie art. 146 Konstytucji powierza prowadzenie polityki zagranicznej Radzie Ministrów. Konstytucja wymaga współdziałania Prezydenta z Prezesem Rady Ministrów i właściwym ministrem.
Zwierzchnik Sił Zbrojnych
Prezydent jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych. W czasie pokoju sprawuje zwierzchnictwo za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej. Na określonych zasadach mianuje najwyższych dowódców, nadaje stopnie wojskowe i wykonuje kompetencje w stanach szczególnego zagrożenia.
Prawo łaski
Prezydent stosuje prawo łaski. Nie może ono dotyczyć osób skazanych przez Trybunał Stanu. Zakres i dopuszczalny moment stosowania prawa łaski były przedmiotem ważnych sporów konstytucyjnych i orzeczniczych.
Nadawanie obywatelstwa i odznaczeń
Prezydent nadaje obywatelstwo polskie i wyraża zgodę na zrzeczenie się obywatelstwa. Nadaje także ordery i odznaczenia państwowe.
Powoływanie sędziów
Prezydent powołuje sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa na czas nieoznaczony. Powołuje również m.in. Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego i Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego według procedur konstytucyjnych.
Prerogatywy – co to znaczy?
Większość aktów urzędowych Prezydenta wymaga dla ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, który ponosi za taki akt odpowiedzialność przed Sejmem. Konstytucja wymienia jednak katalog prerogatyw – czynności, które Prezydent wykonuje samodzielnie bez kontrasygnaty premiera.
Rada Gabinetowa
W sprawach szczególnej wagi Prezydent może zwołać Radę Gabinetową, czyli Radę Ministrów obradującą pod jego przewodnictwem. Rada Gabinetowa nie posiada jednak kompetencji Rady Ministrów.
Odpowiedzialność Prezydenta
Prezydent może ponosić odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu za naruszenie Konstytucji lub ustawy oraz za przestępstwo. Postawienie w stan oskarżenia wymaga uchwały Zgromadzenia Narodowego podjętej większością co najmniej 2/3 ustawowej liczby jego członków na wniosek co najmniej 140 członków Zgromadzenia.
Kto zastępuje Prezydenta?
W przypadkach określonych w Konstytucji obowiązki Prezydenta wykonuje Marszałek Sejmu, a gdy nie może – Marszałek Senatu. Małżonek Prezydenta ani premier nie przejmują automatycznie urzędu.
FAQ
Kto jest Prezydentem Polski w 2026 r.?
Karol Nawrocki, który objął urząd 6 sierpnia 2025 r.
Ile trwa kadencja Prezydenta?
5 lat.
Czy Prezydent może rządzić bez premiera?
Nie. Konstytucja rozdziela kompetencje między Prezydenta i Radę Ministrów.
Czy Prezydent może zawetować każdą ustawę?
Nie. Przykładowo wobec ustawy budżetowej nie stosuje się zwykłego weta z art. 122 ust. 5.
Czy Prezydent może być wybrany trzeci raz?
Nie. Konstytucja pozwala na ponowny wybór tylko raz.
Podstawy prawne i źródła
- Konstytucja RP – w szczególności art. 126–145.
- Kodeks wyborczy – wybory Prezydenta RP.
- Oficjalna Kancelaria Prezydenta RP – informacje o objęciu urzędu przez Karola Nawrockiego 6 sierpnia 2025 r.
