Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało nową, uproszczoną drogę do alimentów na dziecko. Chodzi o alimenty podstawowe, czyli kwotę zależną od płacy minimalnej i liczby dzieci, zasądzaną w alimentacyjnym nakazie zapłaty wydawanym w ciągu 7 dni od złożenia pozwu. Na razie to zapowiedź reformy, a nie obowiązujące prawo.
W tym artykule wyjaśniamy, na czym ma polegać nowa procedura i jak już dziś najszybciej uzyskać alimenty na dziecko na podstawie obowiązujących przepisów.
W skrócie
- Alimenty podstawowe to planowana, stała kwota alimentów: procent płacy minimalnej zależny od liczby dzieci.
- Nakaz w 7 dni ma wydawać referendarz sądowy na podstawie pozwu złożonego m.in. online. Nakaz ma być od razu wykonalny.
- Sprzeciw dłużnika ma przenosić sprawę do zwykłego postępowania, a sąd ma z urzędu zabezpieczać alimenty na czas procesu.
- Status: rozwiązanie jest na etapie projektu, szczegóły w ramce poniżej.
- Dziś: alimenty uzyskasz w zwykłym postępowaniu sądowym. Pozew jest wolny od opłat, a wraz z nim możesz złożyć wniosek o zabezpieczenie, czyli alimenty już na czas procesu.
Spis treści
- Planowana procedura: alimenty podstawowe i nakaz w 7 dni
- Jak dziś uzyskać alimenty na dziecko
- Zabezpieczenie alimentów – pieniądze jeszcze przed wyrokiem
- Od czego zależy wysokość alimentów dziś
- Alimenty bez sądu: ugoda i akt notarialny
- Gdy dłużnik nie płaci: komornik i fundusz alimentacyjny
- Do kiedy płaci się alimenty na dziecko
- Kiedy warto skorzystać z pomocy radcy prawnego
- Najczęściej zadawane pytania
- Podstawa prawna i źródła
Planowana procedura: alimenty podstawowe i nakaz w 7 dni
Stan na październik 2026 r. Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło założenia nowej procedury w czerwcu 2026 r. w ramach pakietu reform prawa rodzinnego. Według dostępnych informacji projekt był na etapie prac w ministerstwie i nie został jeszcze skierowany do konsultacji ani przyjęty przez rząd. Poniższe rozwiązania mogą się zmienić. Przed podjęciem decyzji sprawdź aktualny stan prawny.
Czym mają być alimenty podstawowe
Alimenty podstawowe to stała kwota alimentów na dziecko, zależna wyłącznie od:
- wysokości minimalnego wynagrodzenia, oraz
- liczby dzieci, na które zasądzane są alimenty.
Ministerstwo przedstawiło następujące propozycje, zaznaczając, że to wartości wciąż rozważane:
| Liczba dzieci | Alimenty na każde dziecko (procent płacy minimalnej) |
| 1 | 21% |
| 2 | 19% |
| 3 | 17% |
| 4 | 15% |
| 5 i więcej | 13% |
Kwota ma być waloryzowana automatycznie co roku od 1 marca, wraz ze wzrostem płacy minimalnej, bez składania nowych pozwów. Każda ze stron ma nadal móc żądać w sądzie zmiany wysokości alimentów na zasadach ogólnych, np. gdy wzrosną potrzeby dziecka albo zmieni się sytuacja finansowa rodzica.
Kto ma móc skorzystać
Alimenty podstawowe mają dotyczyć sytuacji, w których obowiązek alimentacyjny nie został dotąd ustalony wyrokiem, ugodą ani aktem notarialnym. To rozwiązanie dla rodzica, który dopiero chce uzyskać alimenty, a nie dla osób, które chcą zmienić już zasądzoną kwotę.
Jak ma wyglądać postępowanie
- Pozew online lub papierowy. Sprawę będzie można wszcząć przez system teleinformatyczny albo tradycyjnie.
- Oświadczenia zamiast dokumentów. Do pozwu wystarczy dołączyć oświadczenia, składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, że drugi rodzic nie łoży na utrzymanie dziecka.
- Weryfikacja w rejestrach. Pokrewieństwo ma być sprawdzane automatycznie w rejestrach publicznych, np. PESEL. Odpisy aktów urodzenia nie będą potrzebne.
- Nakaz w 7 dni. Alimentacyjny nakaz zapłaty ma wydawać referendarz sądowy w ciągu 7 dni od wniesienia kompletnego i prawidłowego pozwu.
- Natychmiastowa wykonalność. Nakaz ma podlegać wykonaniu od razu. Jeśli dłużnik nie płaci, sprawa może trafić do komornika.
Co, jeśli drugi rodzic się nie zgadza
Pozwany rodzic ma mieć 14 dni od doręczenia nakazu na sprzeciw. Po jego wniesieniu:
- nakaz traci moc w całości,
- sprawa przechodzi do zwykłego postępowania sądowego,
- sąd ma z urzędu wydać postanowienie o zabezpieczeniu alimentów na czas trwania procesu.
Uwagi krytyczne
Prawnicy zwracają uwagę na kilka słabych punktów projektu:
- utrata mocy nakazu po sprzeciwie może na pewien czas pozbawić dziecko środków,
- nie wiadomo, czy sądy i referendarze poradzą sobie z 7-dniowym terminem,
- oświadczenia zamiast dokumentów mogą nie sprawdzić się w bardziej złożonych sytuacjach rodzinnych,
- wysokość stawek wymaga jeszcze dopracowania.
Alimenty do 25. roku życia?
W tym samym pakiecie reform ministerstwo zapowiedziało, że obowiązek alimentacyjny wobec dziecka miałby wygasać z mocy prawa po ukończeniu przez nie 25 lat, z wyjątkami, m.in. dla osób z orzeczoną niepełnosprawnością. To również tylko zapowiedź.
Jak dziś uzyskać alimenty na dziecko
Dopóki nowa procedura nie wejdzie w życie, alimenty uzyskuje się w zwykłym postępowaniu sądowym:
- Złóż pozew o alimenty do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego. Możesz go wnieść według miejsca zamieszkania dziecka, czyli osoby uprawnionej, a nie tylko pozwanego.
- Nie płacisz opłaty sądowej. Strona dochodząca alimentów jest z mocy ustawy zwolniona od kosztów sądowych.
- Wskaż żądaną kwotę i ją uzasadnij. Opisz koszty utrzymania dziecka (wyżywienie, mieszkanie, szkoła, leczenie, zajęcia dodatkowe) oraz możliwości zarobkowe drugiego rodzica.
- Złóż wniosek o zabezpieczenie, opisany w kolejnej sekcji. Dzięki niemu pieniądze mogą trafiać do dziecka jeszcze przed wyrokiem.
- Wyrok jest od razu wykonalny. Wyrok zasądzający alimenty sąd z urzędu zaopatruje w rygor natychmiastowej wykonalności co do rat płatnych po wniesieniu pozwu. Nie trzeba czekać na jego uprawomocnienie.
W sprawie rozwodowej o alimentach na dziecko orzeka sąd rozwodowy. Osobnego pozwu wtedy nie składasz.
Zabezpieczenie alimentów – pieniądze jeszcze przed wyrokiem
Już dziś istnieje narzędzie, które w praktyce działa podobnie do planowanego „szybkiego nakazu”: zabezpieczenie alimentów na czas trwania postępowania.
- Wniosek o zabezpieczenie możesz złożyć razem z pozwem albo w trakcie sprawy.
- Sąd może zobowiązać drugiego rodzica do płacenia określonej kwoty co miesiąc do czasu wydania wyroku.
- Postanowienie o zabezpieczeniu można egzekwować przez komornika.
Dobrze uzasadniony wniosek o zabezpieczenie to dziś najszybsza droga do pieniędzy dla dziecka.
Od czego zależy wysokość alimentów dziś
Obecnie nie ma tabel ani stałych stawek. Sąd ustala wysokość alimentów indywidualnie, biorąc pod uwagę:
- usprawiedliwione potrzeby dziecka: wyżywienie, mieszkanie, ubranie, edukację, leczenie, rozwój,
- możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica. Liczy się nie tylko to, ile rodzic faktycznie zarabia, ale ile mógłby zarabiać przy dołożeniu należytej staranności,
- osobiste starania rodzica, u którego dziecko mieszka. Codzienna opieka i wychowanie to także forma wykonywania obowiązku alimentacyjnego.
Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało w 2025 r. tablice alimentacyjne, ale szybko je wycofało po krytyce. Nie są stosowane.
Alimenty bez sądu: ugoda i akt notarialny
Jeżeli rodzice są w stanie się porozumieć, alimenty można ustalić bez procesu:
- ugoda przed mediatorem, zatwierdzona przez sąd, ma moc ugody sądowej,
- akt notarialny, w którym rodzic zobowiązuje się płacić alimenty i poddaje się egzekucji. W razie braku zapłaty pozwala to skierować sprawę do komornika po nadaniu klauzuli wykonalności.
Samo nieformalne porozumienie nie daje tytułu do egzekucji.
Gdy dłużnik nie płaci: komornik i fundusz alimentacyjny
Jeśli drugi rodzic nie płaci zasądzonych alimentów:
- Złóż wniosek do komornika o wszczęcie egzekucji na podstawie wyroku, postanowienia o zabezpieczeniu, ugody lub aktu notarialnego z klauzulą wykonalności.
- Jeśli egzekucja okaże się bezskuteczna, możesz ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego w gminie, o ile spełniasz kryterium dochodowe.
- Uporczywe uchylanie się od płacenia alimentów może być przestępstwem niealimentacji (art. 209 Kodeksu karnego).
Roszczenia o zaległe raty alimentów przedawniają się po 3 latach, więc nie warto długo zwlekać z egzekucją.
Do kiedy płaci się alimenty na dziecko
Obecnie nie ma górnej granicy wieku. Rodzice mają obowiązek utrzymywać dziecko, dopóki nie jest ono w stanie utrzymać się samodzielnie. Pełnoletność czy ukończenie szkoły nie oznaczają automatycznie końca alimentów.
Rodzic może jednak odmówić świadczeń pełnoletniemu dziecku, jeśli:
- wiąże się to dla niego z nadmiernym uszczerbkiem, albo
- dziecko nie dokłada starań, by usamodzielnić się.
Zakończenie obowiązku wymaga dziś zwykle wyroku sądu w sprawie o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Zapowiadana granica 25 lat, opisana wyżej, to propozycja zmiany.
Kiedy warto skorzystać z pomocy radcy prawnego
Sprawa o alimenty może wydawać się prosta, ale jej wynik w dużej mierze zależy od dobrze przygotowanego pozwu. Pomoc radcy prawnego jest szczególnie przydatna, gdy:
- drugi rodzic ukrywa dochody albo pracuje „na czarno” i trzeba wykazać jego możliwości zarobkowe,
- zależy Ci na szybkim zabezpieczeniu alimentów na czas procesu,
- chcesz podwyższyć lub obniżyć alimenty z powodu zmiany potrzeb dziecka albo sytuacji finansowej,
- dłużnik nie płaci, a egzekucja jest nieskuteczna,
- dorosłe dziecko domaga się alimentów albo chcesz ustalić wygaśnięcie obowiązku.
W wyszukiwarce szukajradcy.pl znajdziesz radców prawnych z Twojego miasta, którzy zajmują się sprawami rodzinnymi i alimentacyjnymi.
Jeśli sprawa dotyczy też opieki nad dzieckiem po rozstaniu, przeczytaj nasz artykuł o opiece naprzemiennej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy alimenty w 7 dni już obowiązują?
Nie. Alimentacyjny nakaz zapłaty i alimenty podstawowe to zapowiedź reformy Ministerstwa Sprawiedliwości. Stan prac opisujemy w ramce na początku artykułu.
Ile mają wynosić alimenty podstawowe?
Według propozycji ministerstwa od 13% do 21% płacy minimalnej na każde dziecko, w zależności od liczby dzieci. To wartości wciąż rozważane.
Kto ma wydawać nakaz alimentacyjny?
Referendarz sądowy, w ciągu 7 dni od złożenia kompletnego pozwu. Nakaz ma być od razu wykonalny.
Co, jeśli drugi rodzic złoży sprzeciw?
Według zapowiedzi nakaz straci moc, sprawa przejdzie do zwykłego postępowania, a sąd z urzędu zabezpieczy alimenty na czas procesu.
Jak najszybciej uzyskać alimenty dziś?
Złożyć pozew o alimenty razem z wnioskiem o zabezpieczenie. Sąd może zobowiązać drugiego rodzica do płacenia alimentów jeszcze przed wyrokiem.
Czy pozew o alimenty jest płatny?
Nie. Osoba dochodząca alimentów jest z mocy ustawy zwolniona od kosztów sądowych.
Do którego sądu złożyć pozew o alimenty?
Do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego. Można go wnieść według miejsca zamieszkania dziecka.
Do kiedy płaci się alimenty na dziecko?
Dziś do czasu, aż dziecko będzie w stanie utrzymać się samodzielnie, bez sztywnej granicy wieku. Ministerstwo proponuje, by obowiązek wygasał po 25. roku życia, z wyjątkami.
Co, jeśli drugi rodzic nie płaci alimentów?
Można skierować sprawę do komornika, a przy bezskutecznej egzekucji ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Uporczywe niepłacenie może być przestępstwem.
Podstawa prawna i źródła
Obowiązujące akty prawne
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2026 poz. 236) – art. 133, 135, 137
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – art. 32, 333, 753, 777
- Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – art. 96
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – art. 209
- Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Zapowiedź reformy
- Ministerstwo Sprawiedliwości, założenia reformy prawa rodzinnego przedstawione w czerwcu 2026 r. (alimenty podstawowe, alimentacyjny nakaz zapłaty)
