Groźba w języku prawnym może oznaczać kilka różnych konstrukcji. Najbardziej typowa jest groźba karalna z art. 190 Kodeksu karnego, czyli grożenie popełnieniem przestępstwa na szkodę danej osoby lub osoby jej najbliższej, jeśli groźba wzbudza uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona.
Groźba karalna – czym jest?
Przestępstwo popełnia ten, kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub na szkodę osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza uzasadnioną obawę, że będzie spełniona.
Jaka kara grozi za groźbę karalną?
do 3 lat pozbawienia wolności
Czy każda groźba jest przestępstwem?
Nie. Art. 190 wymaga groźby popełnienia przestępstwa. Słowa „już nigdy ci nie pomogę” albo „zwolnię cię zgodnie z prawem” nie stanowią z tego powodu groźby karalnej z art. 190, choć w określonym kontekście mogą mieć inne znaczenie prawne.
Uzasadniona obawa – co oznacza?
Groźba musi wzbudzić u pokrzywdzonego obawę, że zostanie spełniona, a obawa ta musi być uzasadniona okolicznościami. Nie oznacza to pewności, że sprawca rzeczywiście zrealizuje zapowiedź. Ocenia się m.in. relację stron, wcześniejsze zachowanie sprawcy, formę groźby, okoliczności jej wypowiedzenia i realność zagrożenia.
To samo zdanie wypowiedziane żartobliwie między znajomymi może mieć inną ocenę niż identyczne słowa wysłane po serii agresywnych zdarzeń i prób kontaktu.
Czy groźba musi być wypowiedziana słowami?
Nie. Może zostać przekazana słownie, pisemnie, SMS-em, wiadomością w komunikatorze, gestem, obrazem albo innym zachowaniem, jeżeli jednoznacznie komunikuje zamiar popełnienia przestępstwa.
Groźba skierowana do osoby trzeciej
Art. 190 obejmuje również grożenie przestępstwem na szkodę osoby najbliższej pokrzywdzonemu. Nie trzeba więc grozić bezpośrednio samemu adresatowi uszkodzeniem jego ciała – groźba może dotyczyć np. jego dziecka lub małżonka.
Groźba karalna a groźba bezprawna
| Groźba karalna | Groźba bezprawna | |
|---|---|---|
| Podstawa | Art. 190 k.k. | Definicja z art. 115 § 12 k.k. |
| Zakres | Groźba popełnienia przestępstwa wywołująca uzasadnioną obawę. | Pojęcie szersze, obejmujące m.in. groźbę z art. 190, groźbę wszczęcia określonego postępowania oraz rozgłoszenia wiadomości uwłaczającej czci. |
| Znaczenie | Samodzielne przestępstwo. | Element znamion innych przestępstw, np. zmuszania. |
Nie stanowi groźby bezprawnej samo zapowiedzenie spowodowania postępowania karnego lub administracyjnego, jeśli ma ono jedynie służyć ochronie prawa naruszonego przestępstwem albo zachowaniem zagrożonym administracyjną karą pieniężną.
Groźba a szantaż
Jeżeli sprawca używa groźby po to, by wymusić określone działanie, zaniechanie lub znoszenie, możliwa jest kwalifikacja z art. 191 k.k. Gdy celem jest uzyskanie korzyści majątkowej poprzez groźbę ujawnienia kompromitujących informacji albo zamachu na życie, zdrowie czy mienie, zastosowanie może znaleźć art. 282 k.k.
Czy groźby w Internecie są traktowane inaczej?
Nie ma odrębnego „łagodniejszego” prawa dla Internetu. Wiadomość prywatna, komentarz czy nagranie może być groźbą karalną, jeśli spełnia warunki z art. 190.
Jak reagować na groźby?
FAQ
Jaka kara grozi za groźbę karalną?
Do 3 lat pozbawienia wolności.
Czy groźba SMS-em jest karalna?
Tak, jeśli spełnia znamiona art. 190 k.k.
Czy groźba musi wywołać strach?
Musi wzbudzić uzasadnioną obawę, że będzie spełniona.
Czy groźba wszczęcia sprawy sądowej jest przestępstwem?
Nie automatycznie. Legalne zapowiedzenie skorzystania z przysługujących środków prawnych co do zasady nie jest groźbą karalną.
Podstawa prawna
- Kodeks karny – art. 190, art. 191 oraz art. 115 § 12; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1342.
