Kazirodztwo jest w polskim Kodeksie karnym odrębnym przestępstwem przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Art. 201 k.k. penalizuje obcowanie płciowe pomiędzy ściśle wskazanymi osobami: krewnymi w linii prostej, rodzeństwem oraz osobami związanymi przysposobieniem.
Kazirodztwo – czym jest w polskim prawie?
Przestępstwo popełnia ten, kto dopuszcza się obcowania płciowego w stosunku do wstępnego, zstępnego, przysposobionego, przysposabiającego, brata lub siostry.
Jaka kara grozi za kazirodztwo?
od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności
Kogo obejmuje art. 201 k.k.?
Między innymi relacje rodzic–dziecko, dziadek/babcia–wnuk lub dalsza linia prosta.
Brat i siostra w zakresie wynikającym z więzi rodzinnej objętej przepisem.
Przysposabiający i przysposobiony, czyli relacja wynikająca z adopcji.
Czy art. 201 dotyczy kuzynów?
Nie. Kuzyni nie zostali wymienieni w art. 201 k.k. Przepis ma ściśle określony krąg podmiotów i nie obejmuje wszystkich osób spokrewnionych w potocznym rozumieniu słowa „rodzina”.
Czy dobrowolna relacja pełnoletnich osób jest karalna?
Tak, jeżeli osoby należą do kręgu wymienionego w art. 201 i dochodzi do zachowania objętego tym przepisem. Sam fakt, że obie osoby są pełnoletnie i wyrażają zgodę, nie wyłącza odpowiedzialności za kazirodztwo.
Brak zgody – znacznie poważniejsza kwalifikacja
Art. 201 nie zastępuje przepisów o przestępstwach seksualnych popełnianych bez zgody. Jeżeli do zachowania dochodzi przy użyciu przemocy, groźby, podstępu lub w inny sposób mimo braku zgody, zastosowanie może mieć art. 197 k.k.
Kodeks karny przewiduje surowszą odpowiedzialność za zgwałcenie wobec wstępnego, zstępnego, przysposobionego, przysposabiającego, brata lub siostry – art. 197 § 3 obejmuje tę relację jako typ kwalifikowany.
Art. 201 dotyczy określonej relacji rodzinnej. Brak zgody może prowadzić do dodatkowej lub innej, znacznie surowszej kwalifikacji prawnej.
Co jeśli jedna z osób ma mniej niż 15 lat?
Jeżeli pokrzywdzony ma mniej niż 15 lat, zastosowanie mogą znaleźć również przepisy art. 200 k.k., który przewiduje za obcowanie płciowe z osobą poniżej 15. roku życia karę od 2 do 15 lat pozbawienia wolności. W zależności od okoliczności w jednej sprawie może dochodzić do zbiegu różnych przepisów.
Kazirodztwo a zakaz zawarcia małżeństwa
Prawo rodzinne ma własne, częściowo szersze zasady. Art. 14 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że nie mogą zawrzeć małżeństwa krewni w linii prostej ani rodzeństwo. Zakaz obejmuje również powinowatych w linii prostej, choć z ważnych powodów sąd może zezwolić na małżeństwo między powinowatymi.
To nie oznacza, że każdy przypadek objęty zakazem małżeńskim jest jednocześnie przestępstwem z art. 201. Prawo rodzinne i prawo karne mają różny zakres.
Czy powinowactwo jest kazirodztwem w rozumieniu art. 201?
Sam stosunek powinowactwa, np. między teściem a synową, nie został wymieniony w art. 201 k.k. Może być przeszkodą małżeńską w prawie rodzinnym, ale to odrębne zagadnienie od odpowiedzialności karnej za kazirodztwo.
Czy przysposobienie ma znaczenie?
Tak. Ustawodawca wprost wymienia relację między przysposabiającym i przysposobionym, dlatego art. 201 nie ogranicza się wyłącznie do więzi biologicznych.
FAQ
Jaka kara grozi za kazirodztwo?
Od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
Czy kazirodztwo między pełnoletnimi osobami jest karalne?
Tak, jeżeli osoby pozostają w relacji wskazanej w art. 201 k.k.
Czy relacja kuzynów podpada pod art. 201?
Nie. Kuzyni nie są wymienieni w tym przepisie.
Czy brak zgody zmienia kwalifikację?
Tak. Może mieć zastosowanie art. 197 k.k. dotyczący zgwałcenia, w tym jego surowsze typy.
Podstawy prawne
- Kodeks karny – art. 197, 200 i 201; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1342.
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy – art. 14; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 236.
Materiał opisuje regulacje prawne i nie zastępuje oceny konkretnej sprawy karnej.
