Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym jest orzeczeniem sądu wydawanym zazwyczaj bez rozprawy. Sąd nakazuje w nim pozwanemu zapłatę dochodzonej kwoty wraz z kosztami albo wniesienie sprzeciwu w ustawowym terminie.
Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym – co to?
Nakaz zapłaty to orzeczenie wydawane w sprawie o roszczenie pieniężne lub świadczenie innych rzeczy zamiennych, jeżeli zachodzą warunki przewidziane w Kodeksie postępowania cywilnego. W postępowaniu upominawczym pozwany może zaskarżyć nakaz poprzez sprzeciw.
Kiedy sąd wydaje nakaz zapłaty?
Art. 4801 k.p.c. przewiduje wydanie nakazu, gdy powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, jeżeli nie zachodzą przeszkody przewidziane przez ustawę.
W postępowaniu upominawczym nakazu nie wydaje się m.in. wtedy, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne, twierdzenia pozwu budzą wątpliwość albo zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego.
Czy sąd wysłuchuje pozwanego przed wydaniem nakazu?
Zwykle nie. Nakaz jest wydawany na posiedzeniu niejawnym na podstawie materiału przedstawionego przez powoda. Pozwany otrzymuje nakaz wraz z pozwem i wtedy może przedstawić swoją obronę.
Jeżeli pozwany nie zgadza się z roszczeniem, może wnieść sprzeciw. Dopiero brak skutecznego zaskarżenia powoduje, że nakaz uzyskuje skutki prawomocnego wyroku.
Ile czasu jest na sprzeciw?
| Miejsce doręczenia | Termin |
|---|---|
| Polska | 2 tygodnie od doręczenia nakazu. |
| Inne państwo Unii Europejskiej | 1 miesiąc od doręczenia. |
| Poza Unią Europejską | 3 miesiące od doręczenia. |
Co powinien zawierać sprzeciw?
Sprzeciw powinien spełniać wymagania pisma procesowego i jasno wskazywać, czy nakaz jest zaskarżany w całości, czy w części. Pozwany powinien przedstawić zarzuty i twierdzenia oraz – zależnie od trybu sprawy – wskazać lub przedstawić dowody na ich poparcie.
Nie należy mylić sprzeciwu z zarzutami od nakazu zapłaty. Zarzuty dotyczą nakazu wydanego w postępowaniu nakazowym, które jest odrębnym trybem.
Co się dzieje po skutecznym sprzeciwie?
Na podstawie art. 505 § 2 k.p.c. nakaz zapłaty traci moc w części zaskarżonej sprzeciwem. Sprawa jest następnie rozpoznawana według właściwych przepisów procesowych.
Jeżeli sprzeciw dotyczy tylko części roszczenia, pozostała część nakazu może się uprawomocnić. Dlatego zakres zaskarżenia trzeba określić precyzyjnie.
Co jeśli nie złożę sprzeciwu?
Nakaz, którego skutecznie nie zaskarżono, ma skutki prawomocnego wyroku. Po uzyskaniu klauzuli wykonalności może stanowić podstawę egzekucji komorniczej.
Sprzeciw wniesiony po terminie może zostać odrzucony. Jeżeli termin został uchybiony bez winy strony, w określonych sytuacjach możliwe jest złożenie wniosku o jego przywrócenie, ale wymaga to spełnienia warunków procesowych.
Czy sprzeciw kosztuje?
Wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty w zwykłym postępowaniu upominawczym nie wymaga od pozwanego uiszczenia odrębnej opłaty sądowej za samo złożenie tego środka zaskarżenia.
Nakaz upominawczy a nakazowy
| Upominawcze | Nakazowe | |
|---|---|---|
| Środek pozwanego | Sprzeciw | Zarzuty |
| Skutek zaskarżenia | Nakaz traci moc w zaskarżonej części. | Nakaz nie traci automatycznie mocy. |
| Podstawa wydania | Szersza; typowe roszczenia pieniężne. | Wymaga szczególnych podstaw i dokumentów wskazanych w art. 485 k.p.c. |
A co z nakazem z e-sądu?
Elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU) jest odrębną procedurą prowadzoną przez tzw. e-sąd. Także tam pozwany może wnieść sprzeciw, ale skutki dalszego postępowania są regulowane szczególnymi przepisami rozdziału o EPU.
FAQ
Ile mam czasu na sprzeciw od nakazu doręczonego w Polsce?
Dwa tygodnie od dnia doręczenia.
Czy nakaz zapłaty oznacza, że sąd już przesłuchał obie strony?
Nie. Nakaz jest zazwyczaj wydawany na posiedzeniu niejawnym przed przedstawieniem stanowiska przez pozwanego.
Co się dzieje po sprzeciwie?
Nakaz traci moc w zaskarżonej części i sprawa jest dalej rozpoznawana.
Co jeśli zignoruję nakaz?
Może się uprawomocnić i po nadaniu klauzuli wykonalności prowadzić do egzekucji.
Podstawa prawna
- Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 4801–4804, art. 499 i art. 505.
