Spadek po najbliższej rodzinie (małżonku, dzieciach, rodzicach, wnukach, dziadkach, rodzeństwie, pasierbie, ojczymie i macosze) jest całkowicie zwolniony z podatku, jeśli zgłosisz go do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy. Do tej pory przegapienie terminu oznaczało automatyczną utratę zwolnienia. Od 7 stycznia 2026 r. termin można przywrócić, jeśli uchybienie nastąpiło bez Twojej winy.
Poniżej wyjaśniamy, kto i kiedy płaci podatek od spadku, jak liczyć termin na zgłoszenie SD-Z2, na czym polega nowa możliwość przywrócenia terminu i ile wynosi podatek, gdy zwolnienie przepadnie.
W skrócie
- Zwolnienie dla najbliższych: obejmuje małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodziców, dziadków), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę.
- Warunek: zgłoszenie nabycia na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.
- Od kiedy liczy się termin: od uprawomocnienia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo od wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.
- Nowość od 7 stycznia 2026 r.: spóźnione zgłoszenie nie zawsze oznacza utratę zwolnienia. Termin można przywrócić, jeśli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika.
- Bez zgłoszenia najbliżsi płacą podatek jak nabywcy z I grupy podatkowej.
- Dalsza rodzina i osoby obce płacą podatek według II lub III grupy, po odjęciu kwoty wolnej.
Kto płaci podatek od spadku – grupy podatkowe
Wysokość podatku zależy od tego, jak blisko spokrewniony ze spadkodawcą jest spadkobierca. Ustawa dzieli nabywców na trzy grupy podatkowe:
| Grupa | Kto do niej należy |
| I | małżonek, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie |
| II | dzieci rodzeństwa (siostrzeńcy, bratankowie), rodzeństwo rodziców (wujowie, ciotki), dzieci i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych |
| III | wszyscy pozostali, np. kuzyni, przyjaciele, osoby obce |
Osoby przysposobione traktuje się tak jak dzieci, a przysposabiających tak jak rodziców.
Zwolnienie dla najbliższej rodziny
Spadek jest całkowicie zwolniony z podatku, bez względu na wartość, jeśli nabywcą jest:
- małżonek,
- zstępny (dziecko, wnuk, prawnuk),
- wstępny (rodzic, dziadek),
- pasierb,
- rodzeństwo,
- ojczym lub macocha.
To tzw. „grupa zerowa”. Ustawa nie używa tego określenia, ale tak powszechnie nazywa się osoby z I grupy, które mogą skorzystać z pełnego zwolnienia.
Uwaga: zięć, synowa i teściowie należą do I grupy podatkowej, ale nie korzystają z tego zwolnienia. Płacą podatek według stawek I grupy, po odjęciu kwoty wolnej.
Warunek zwolnienia: nabycie trzeba zgłosić naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Zgłoszenia nie trzeba składać tylko wtedy, gdy łączna wartość majątku otrzymanego od tej samej osoby, w roku nabycia i w 5 latach wcześniej, nie przekracza 36 120 zł.
Termin na zgłoszenie SD-Z2 – od kiedy liczyć 6 miesięcy
Spadek
Termin 6 miesięcy biegnie od dnia:
- uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku,
- zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza, albo
- wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.
Termin nie biegnie od dnia śmierci spadkodawcy. Liczy się chwila, w której stwierdzono, kto dziedziczy.
Gdy o spadku dowiadujesz się później
Jeśli o nabyciu dowiedziałeś się już po upływie tych terminów, możesz zgłosić je w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym się o nim dowiedziałeś. Musisz jednak uprawdopodobnić, że wcześniej o nim nie wiedziałeś.
Gdzie i jak złożyć SD-Z2
Zgłoszenie składa się do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, jeśli w spadku jest nieruchomość. W pozostałych przypadkach co do zasady do urzędu właściwego dla miejsca zamieszkania nabywcy. SD-Z2 można złożyć papierowo albo elektronicznie.
Spóźnione zgłoszenie – przywrócenie terminu od 7 stycznia 2026 r.
Co się zmieniło
Przez lata termin na SD-Z2 był bezwzględny. Każde spóźnienie, nawet z powodu choroby czy pobytu w szpitalu, oznaczało utratę zwolnienia, a spadek po rodzicach stawał się opodatkowany.
Ustawa z 21 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1854), obowiązująca od 7 stycznia 2026 r., dodała do ustawy o podatku od spadków i darowizn nowy art. 4c. Terminy na zgłoszenie, zarówno podstawowy 6-miesięczny, jak i liczony od dnia, w którym dowiedziałeś się o spadku, przywraca się na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Jak przywrócić termin – krok po kroku
Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o przywracaniu terminów (art. 162 § 2 i 3 oraz art. 163 § 1 i 3). W praktyce oznacza to cztery kroki:
- Złóż wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, np. od wyjścia ze szpitala.
- Jednocześnie z wnioskiem złóż zgłoszenie SD-Z2. Sam wniosek bez zgłoszenia nie wystarczy.
- Uprawdopodobnij brak winy. Opisz, co uniemożliwiło terminowe zgłoszenie, i dołącz dowody, np. dokumentację medyczną.
- Pilnuj terminu 7 dni. Jest nieprzekraczalny i nie podlega przywróceniu.
O przywróceniu terminu decyduje naczelnik urzędu skarbowego w drodze postanowienia.
Co, jeśli urząd odmówi?
- Termin na zeznanie: jeżeli urząd odmówi przywrócenia terminu, zeznanie podatkowe SD-3 trzeba złożyć w ciągu miesiąca od dnia, w którym postanowienie o odmowie stało się ostateczne.
- Skarga do sądu: na odmowę można złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jeśli w jej wyniku termin zostanie przywrócony, urząd uchyla wydaną już decyzję podatkową i umarza postępowanie.
Kogo obejmuje nowy przepis?
Przywrócenie terminu jest możliwe przy nabyciach od 7 stycznia 2026 r. oraz przy nabyciach wcześniejszych, jeśli termin na zgłoszenie nie upłynął przed 7 stycznia 2026 r.
Ważne: jeśli termin minął przed 7 stycznia 2026 r., nowy przepis nie pomoże. Potwierdza to interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 kwietnia 2026 r. (0111-KDIB2-3.4015.69.2026.1.JKU). Organ odmówił w niej zastosowania art. 4c właśnie dlatego, że termin upłynął przed wejściem nowelizacji w życie.
Jeśli nie składasz wniosku albo urząd odmówi
Gdy nie zgłosiłeś nabycia w terminie i nie składasz wniosku o przywrócenie terminu, zeznanie podatkowe SD-3 składasz w ciągu miesiąca od upływu terminu na zgłoszenie.
Co, jeśli zwolnienie przepadnie – ile wynosi podatek
Jeżeli najbliższy członek rodziny nie zgłosi spadku w terminie i termin nie zostanie przywrócony, spadek jest opodatkowany według zasad I grupy podatkowej.
Kwota wolna (I grupa)
Od tej samej osoby, łącznie w roku nabycia i 5 latach wcześniej: 36 120 zł. Podatek płaci się od nadwyżki ponad tę kwotę.
Stawki podatku – I grupa
| Nadwyżka ponad kwotę wolną | Podatek |
| do 10 278 zł | 3% |
| od 10 278 zł do 20 556 zł | 308,30 zł + 5% od nadwyżki ponad 10 278 zł |
| powyżej 20 556 zł | 822,20 zł + 7% od nadwyżki ponad 20 556 zł |
Przykład
Pani Anna odziedziczyła po mamie mieszkanie o wartości rynkowej 500 000 zł, bez długów. Zgłoszenie złożyła 3 miesiące po terminie i nie mogła wykazać, że spóźniła się bez swojej winy.
- czysta wartość spadku: 500 000 zł,
- minus kwota wolna 36 120 zł, czyli nadwyżka 463 880 zł,
- podatek: 822,20 zł + 7% × (463 880 zł − 20 556 zł) = ok. 31 855 zł.
Gdyby zgłosiła spadek w terminie, nie zapłaciłaby nic. Jeśli spełniałaby warunki ulgi mieszkaniowej, opisanej niżej, podatek mógłby zostać znacząco obniżony, a nawet wyeliminowany.
Podstawą opodatkowania jest czysta wartość spadku, czyli wartość rynkowa majątku po odjęciu długów i ciężarów, np. kredytu spadkodawcy.
Ulga mieszkaniowa – mieszkanie ze spadku bez podatku
Nawet jeśli pełne zwolnienie przepadnie, nabywcy z I i II grupy, a w określonych przypadkach także z III grupy, mogą skorzystać z ulgi mieszkaniowej (art. 16 ustawy). Czysta wartość mieszkania lub domu nie jest wtedy wliczana do podstawy opodatkowania, do 110 m² powierzchni użytkowej.
Warunki, w uproszczeniu:
- nie masz innego mieszkania ani domu, albo zbędziesz je w ciągu 6 miesięcy,
- nie masz spółdzielczego prawa do lokalu lub domu, albo przekażesz je w ciągu 6 miesięcy,
- nie wynajmujesz mieszkania, albo rozwiążesz najem w ciągu 6 miesięcy,
- zamieszkasz w odziedziczonym lokalu, zameldujesz się w nim na pobyt stały i nie sprzedasz go przez 5 lat.
Osoby z III grupy mogą skorzystać z ulgi tylko wtedy, gdy przez co najmniej 2 lata opiekowały się spadkodawcą na podstawie umowy z notarialnie poświadczonym podpisem.
Spadek po dalszej rodzinie i osobach obcych
Spadek po wujku, ciotce, bracie żony czy kuzynie nie korzysta z pełnego zwolnienia. Podatek płaci się od nadwyżki ponad kwotę wolną:
| Grupa | Kwota wolna | Stawki podatku |
| II (np. siostrzeniec po wujku) | 27 090 zł | 7% / 9% / 12% (progresywnie) |
| III (np. kuzyn, osoba obca) | 5 733 zł | 12% / 16% / 20% (progresywnie) |
Spadkobierca z tych grup składa zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego. Od 7 stycznia 2026 r. obowiązek ten powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Wcześniej powstawał z chwilą przyjęcia spadku. Podatek ustala urząd skarbowy w decyzji.
Jeśli zapłata podatku jest dla Ciebie trudna, możesz wnioskować o ulgę w spłacie, np. rozłożenie na raty, odroczenie terminu płatności lub umorzenie, na zasadach Ordynacji podatkowej.
Kiedy warto skorzystać z pomocy radcy prawnego
Pomoc radcy prawnego jest szczególnie cenna, gdy:
- spóźniłeś się ze zgłoszeniem SD-Z2. Wniosek o przywrócenie terminu trzeba złożyć w 7 dni, dobrze uzasadnić i udokumentować. Od jego jakości zależy, czy zachowasz zwolnienie warte często dziesiątki tysięcy złotych.
- urząd odmówił przywrócenia terminu i rozważasz skargę do sądu administracyjnego,
- nie wiesz, od kiedy liczyć termin, np. przy kilku postępowaniach spadkowych, dziale spadku albo spadku za granicą,
- chcesz skorzystać z ulgi mieszkaniowej i potrzebujesz oceny, czy spełniasz warunki,
- otrzymałeś decyzję podatkową i chcesz ją zakwestionować.
W wyszukiwarce szukajradcy.pl znajdziesz radców prawnych z Twojego miasta, którzy zajmują się prawem spadkowym i podatkowym.
Najczęściej zadawane pytania
Czy od spadku po rodzicach płaci się podatek?
Nie, jeśli zgłosisz nabycie spadku w urzędzie skarbowym na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Bez zgłoszenia spadek jest opodatkowany według stawek I grupy podatkowej.
Ile mam czasu na zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego?
6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo od wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Nie liczy się go od dnia śmierci.
Co, jeśli złożyłem SD-Z2 po terminie?
Od 7 stycznia 2026 r. możesz złożyć wniosek o przywrócenie terminu, jeśli spóźniłeś się bez swojej winy. Wniosek składasz w ciągu 7 dni od ustania przyczyny spóźnienia, razem ze zgłoszeniem SD-Z2.
Czy przywrócenie terminu dotyczy spadków sprzed 2026 roku?
Tylko wtedy, gdy termin na zgłoszenie nie upłynął przed 7 stycznia 2026 r. Jeśli upłynął wcześniej, nowy przepis nie ma zastosowania.
Ile wynosi podatek od spadku mieszkania po rodzicach?
Jeśli zgłosisz spadek w terminie, nic. Jeśli zwolnienie przepadnie, podatek liczy się według stawek I grupy (3–7%) od nadwyżki ponad 36 120 zł. Możesz też sprawdzić, czy przysługuje Ci ulga mieszkaniowa do 110 m².
Kto należy do „grupy zerowej”?
Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha. Zięć, synowa i teściowie należą do I grupy, ale nie korzystają z pełnego zwolnienia.
Czy siostrzeniec lub siostrzenica zapłaci podatek od spadku po wujku?
Tak. Należy do II grupy podatkowej: kwota wolna wynosi 27 090 zł, a stawki od 7% do 12%.
Czy zawsze trzeba składać SD-Z2?
Nie, jeśli łączna wartość majątku od tej samej osoby w roku nabycia i w 5 latach wcześniej nie przekracza 36 120 zł.
Czy można rozłożyć podatek od spadku na raty?
Tak. Można wnioskować do urzędu skarbowego o rozłożenie na raty, odroczenie płatności lub umorzenie podatku na zasadach Ordynacji podatkowej.
Podstawa prawna i źródła
Akty prawne
- Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. 2026 poz. 478) – art. 4a, 4c, 6, 7, 9, 14, 15, 16, 17a
- Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. 2025 poz. 1854)
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa – art. 162, 163, 67a
Interpretacje i orzecznictwo
- Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 kwietnia 2026 r., 0111-KDIB2-3.4015.69.2026.1.JKU
