Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest formą opodatkowania, w której podatek oblicza się zasadniczo od przychodu, a nie dochodu. Oznacza to, że typowych kosztów działalności nie odejmuje się od podstawy opodatkowania tak jak przy skali podatkowej czy podatku liniowym.
Ryczałt – co to?
Podatek liczony jest od przychodu według stawki zależnej od rodzaju wykonywanej działalności.
Kto może wybrać ryczałt?
W 2026 r. ryczałt może wybrać m.in. osoba prowadząca działalność samodzielnie, wspólnicy spółki cywilnej oraz określone spółki jawne, jeżeli spełniają ustawowe warunki. Przy kontynuowaniu działalności limit przychodów z poprzedniego roku wynosi równowartość 2 mln euro.
Przychód zamiast dochodu
Jeżeli przedsiębiorca osiąga 100 000 zł przychodu i ponosi 70 000 zł kosztów, na ryczałcie sam fakt poniesienia tych kosztów co do zasady nie zmniejsza podstawy podatku do 30 000 zł. To najważniejsza różnica wobec opodatkowania dochodu.
Stawki
Ustawa przewiduje wiele stawek – m.in. 17%, 15%, 14%, 12%, 10%, 8,5%, 5,5%, 3% i 2% – zależnie od rodzaju przychodu i klasyfikacji wykonywanej działalności. Nie można wybrać dowolnej stawki tylko dlatego, że jest korzystniejsza.
Jak ustalić stawkę?
Kluczowe znaczenie ma rzeczywiście wykonywana usługa lub sprzedaż, a nie sama nazwa firmy. W wielu branżach konieczne jest prawidłowe ustalenie klasyfikacji PKWiU i sprawdzenie właściwego przepisu ustawy.
Jedna firma może osiągać przychody opodatkowane różnymi stawkami, jeżeli wykonuje różne rodzaje działalności.
Jak wybrać ryczałt?
Wybór należy zgłosić naczelnikowi urzędu skarbowego – najczęściej przez CEIDG – do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w roku. Jeżeli pierwszy przychód powstaje w grudniu, termin upływa z końcem roku.
Składka zdrowotna
Na ryczałcie składka zdrowotna jest obliczana według szczególnych zasad związanych z poziomem rocznych przychodów i przeciętnym wynagrodzeniem. Nie należy utożsamiać jej ze stawką podatku.
Kiedy ryczałt może być korzystny?
Najczęściej wtedy, gdy działalność ma relatywnie niskie koszty i stawka właściwa dla danej usługi jest atrakcyjna. Przy wysokich kosztach brak możliwości ich odliczenia może sprawić, że skala lub liniowy PIT będą korzystniejsze.
Kto nie może korzystać?
Ustawa przewiduje wyłączenia dotyczące określonych rodzajów działalności oraz sytuacji, np. niektórych przychodów osiąganych od byłego lub obecnego pracodawcy przy wykonywaniu podobnych czynności. Każdy przypadek trzeba sprawdzić według aktualnego art. 8 ustawy.
FAQ
Czy na ryczałcie odlicza się koszty?
Co do zasady nie pomniejszają one przychodu będącego podstawą podatku.
Czy jest jedna stawka ryczałtu?
Nie. Stawka zależy od rodzaju przychodu.
Jaki jest limit w 2026 r.?
Przy kontynuacji działalności zasadniczy limit to równowartość 2 mln euro przychodów z poprzedniego roku.
Czy ryczałt zawsze jest tańszy?
Nie. Zależy od stawki, kosztów, przychodów i składki zdrowotnej.
Ewidencja przychodów
Podatnik ryczałtu prowadzi ewidencję przychodów pozwalającą przypisać wpływy do właściwych stawek. Jeśli wykonuje kilka rodzajów działalności opodatkowanych różnymi stawkami, dokumentacja musi umożliwiać ich rozdzielenie.
Ryczałt a VAT
Ryczałt jest formą podatku dochodowego i nie przesądza o VAT. Przedsiębiorca może być jednocześnie ryczałtowcem i czynnym podatnikiem VAT albo korzystać ze zwolnienia z VAT, jeżeli spełnia odrębne warunki.
Ryczałt a leasing i inwestycje
Wydatki na samochód, sprzęt, lokal czy leasing nie obniżają podstawy ryczałtu tak jak koszty przy podatku dochodowym od dochodu. Dlatego działalność kapitałochłonna często wymaga dokładnego porównania form opodatkowania.
Zmiana formy opodatkowania
Forma opodatkowania wybierana jest na dany rok zgodnie z terminami ustawowymi. Nie można dowolnie przełączać się między skalą, liniowym PIT i ryczałtem w trakcie roku poza sytuacjami przewidzianymi przepisami.
Podstawy
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
- Ministerstwo Finansów – informacje o ryczałcie aktualizowane w 2026 r.
