Wstrzymanie spłaty rat w trakcie sporu z bankiem – ustawa frankowa a zabezpieczenie w sprawach o kredyty walutowe, SKD i WIBOR – SzukajRadcy.pl

Wstrzymanie spłaty rat w trakcie sporu z bankiem – ustawa frankowa a zabezpieczenie w sprawach o kredyty walutowe, SKD i WIBOR

Proces z bankiem trwa zwykle długo, a raty trzeba płacić co miesiąc. Kredytobiorcy, którzy uważają umowę za nieważną albo kwestionują jej warunki, często pytają, czy w trakcie sprawy muszą nadal płacić. Odpowiedź zależy od rodzaju kredytu:

  • w sprawach o kredyty frankowe raty wstrzymuje się z mocy ustawy, bez decyzji sądu;
  • w pozostałych sporach z bankiem trzeba złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia i przekonać do niego sąd.

W skrócie

  • Kredyty frankowe: od 7 sierpnia 2026 r. obowiązek spłaty rat wstrzymuje się z mocy prawa z chwilą doręczenia bankowi pozwu konsumenta. Wstrzymanie trwa do prawomocnego zakończenia sprawy.
  • W tym czasie bank nie może wypowiedzieć umowy z powodu niepłacenia rat ani zgłosić zaległości do BIK lub biur informacji gospodarczej.
  • Kredyty w euro i innych walutach, sprawy o sankcję kredytu darmowego, WIBOR i inne: ustawa frankowa ich nie obejmuje. Wstrzymanie rat jest możliwe tylko na podstawie postanowienia sądu o zabezpieczeniu.
  • Aby uzyskać zabezpieczenie, trzeba uprawdopodobnić roszczenie i wykazać interes prawny. Sąd ma na rozpoznanie wniosku tydzień.
  • Wstrzymanie rat nie umarza długu. Jeśli konsument przegra sprawę, zaległe raty trzeba będzie spłacić.

Kredyty frankowe – wstrzymanie rat z mocy ustawy

Kogo dotyczy ustawa frankowa

Chodzi o ustawę z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Ustawa obejmuje sprawy sądowe o roszczenia związane z jedną z dwóch umów zawartych z konsumentem:

  • umową kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego,
  • umową pożyczki hipotecznej denominowanej lub indeksowanej do franka szwajcarskiego.

Warunkiem jest, aby konsument był stroną postępowania.

Ustawa obejmuje też sprawy z udziałem:

  • spadkobiercy kredytobiorcy,
  • konsumenta, który przystąpił do długu lub za niego poręczył,
  • osoby odpowiadającej rzeczowo za spłatę, np. właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką.

Ustawy nie stosuje się do:

  • spraw o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,
  • spraw o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,
  • postępowań grupowych, upadłościowych i restrukturyzacyjnych.

Od kiedy i do kiedy raty są wstrzymane

Obowiązek spłaty rat wstrzymuje się z chwilą doręczenia bankowi pozwu konsumenta. Jeśli to bank pozwał konsumenta, wstrzymanie następuje z chwilą doręczenia bankowi pozwu wzajemnego konsumenta. Dzieje się to z mocy prawa, więc nie trzeba składać wniosku ani czekać na postanowienie sądu. Wstrzymanie trwa do prawomocnego zakończenia postępowania.

W sprawach, w których pozew doręczono przed 7 sierpnia 2026 r., wstrzymanie nastąpiło z dniem wejścia ustawy w życie.

Co bank może, a czego nie może

Niepłacenie rat w tym okresie nie jest niewykonaniem ani nienależytym wykonaniem umowy. Bank nie może więc z tego powodu podejmować działań przewidzianych na wypadek zaległości. W szczególności nie może:

  • wypowiedzieć umowy kredytu,
  • zgłosić zaległości do Biura Informacji Kredytowej i innych instytucji tworzonych przez banki, instytucji zależnych od banków, biur informacji gospodarczej ani instytucji pożyczkowych.

Jeśli bank zgłosił zaległość jeszcze przed doręczeniem pozwu, ma miesiąc od doręczenia na powiadomienie tych instytucji o wstrzymaniu spłaty. Instytucje muszą usunąć dane w ciągu kolejnego miesiąca.

Wniosek o zabezpieczenie w sprawie frankowej nie jest już potrzebny

Ustawa sama wstrzymuje raty, dlatego sąd nie rozpoznaje wniosków o zabezpieczenie zmierzających do tego samego celu. Dotyczy to wniosków o:

  • wstrzymanie spłaty,
  • zakaz wypowiedzenia umowy,
  • zakaz zgłaszania zaległości.

Przewodniczący pozostawia taki wniosek w aktach sprawy bez dalszych czynności.

Postępowania o takie zabezpieczenie toczące się w dniu wejścia ustawy w życie zostały umorzone z mocy prawa, łącznie z zażaleniami. Zażalenia wniesione później sąd pozostawia bez rozpoznania.

Czy można płacić dalej

Tak. Mimo wstrzymania bank nie może odmówić przyjęcia wpłaty, dopóki suma wszystkich dotychczasowych spłat jest niższa od kwoty kredytu wypłaconej kredytobiorcy. Dla części kredytobiorców dalsze płacenie jest rozsądne, bo po unieważnieniu umowy bank zwykle domaga się zwrotu wypłaconego kapitału.

Kredyty w euro, sankcja kredytu darmowego, WIBOR – zabezpieczenie na wniosek

Ustawa frankowa nie ma zastosowania do innych sporów z bankiem. Należą do nich przede wszystkim sprawy:

  • o kredyty denominowane lub indeksowane do euro, dolara i innych walut,
  • o sankcję kredytu darmowego,
  • o WIBOR,
  • o inne postanowienia umów kredytowych.

W tych sprawach wstrzymanie rat jest możliwe tylko na podstawie postanowienia sądu o udzieleniu zabezpieczenia według Kodeksu postępowania cywilnego.

Warunki udzielenia zabezpieczenia

Sąd udzieli zabezpieczenia, jeśli wnioskodawca spełni dwa warunki:

  1. Uprawdopodobni roszczenie, czyli wykaże, że jego żądanie jest prawdopodobnie zasadne. Pełny dowód nie jest potrzebny. Wystarczy, że argumenty i dokumenty, przede wszystkim umowa, uprawdopodobniają np. abuzywność klauzul walutowych albo naruszenie obowiązków informacyjnych.
  2. Wykaże interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Taki interes istnieje, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie przyszłego wyroku albo w inny sposób osiągnięcie celu postępowania.

Wybierając sposób zabezpieczenia, sąd uwzględnia interesy obu stron. Konsument ma otrzymać należytą ochronę prawną, a bank nie może być obciążony ponad potrzebę.

Jakie zabezpieczenie można uzyskać

Gdy przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne, sąd udziela go w taki sposób, jaki uzna za odpowiedni. W szczególności może unormować prawa i obowiązki stron na czas trwania postępowania. Co do zasady zabezpieczenie nie może prowadzić do zaspokojenia roszczenia. Ta zasada nie obowiązuje jednak, gdy zabezpieczenie jest konieczne, by odwrócić grożącą szkodę lub inne niekorzystne dla wnioskodawcy skutki.

Kredytobiorcy najczęściej wnoszą o:

  • wstrzymanie obowiązku zapłaty rat do prawomocnego zakończenia sprawy,
  • zakaz wypowiedzenia umowy z powodu niepłacenia rat,
  • zakaz przekazywania informacji o zaległościach do baz danych, takich jak BIK.

Wyrok TSUE z 15 czerwca 2023 r. (C‑287/22)

W sprawach o kredyty z niedozwolonymi klauzulami ważną wskazówką jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C‑287/22. Trybunał uznał, że dyrektywa 93/13 o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich sprzeciwia się odmowie wstrzymania spłaty rat na czas sporu, jeśli takie zabezpieczenie jest konieczne dla zapewnienia pełnej skuteczności przyszłego wyroku stwierdzającego nieważność umowy. Ma to znaczenie przede wszystkim dla kredytów w euro i innych walutach, w których spór dotyczy klauzul abuzywnych.

W sprawach o sankcję kredytu darmowego czy WIBOR podstawa roszczenia jest inna. Szanse na zabezpieczenie zależą od tego, czy uda się uprawdopodobnić konkretne naruszenia, a praktyka sądów nie jest tu jednolita.

Jak i kiedy złożyć wniosek

  • Termin: wniosek można złożyć przed wniesieniem pozwu, w pozwie albo w trakcie sprawy. Jeśli sąd udzieli zabezpieczenia przed procesem, wyznaczy termin na wniesienie pozwu, nie dłuższy niż dwa tygodnie. Gdy pozew nie zostanie wniesiony w terminie, zabezpieczenie upada.
  • Treść: wniosek powinien wskazywać sposób zabezpieczenia i uprawdopodobniać okoliczności, które go uzasadniają. Jeśli składa się go przed procesem, trzeba też zwięźle przedstawić przedmiot sprawy.
  • Czas rozpoznania: sąd rozpoznaje wniosek bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia od jego wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
  • Opłata: od wniosku pobiera się opłatę stałą w kwocie 100 zł.
  • Kaucja: sąd może uzależnić wykonanie zabezpieczenia od złożenia kaucji przez wnioskodawcę. Kaucja zabezpiecza roszczenia banku, które mogłyby powstać w wyniku wykonania zabezpieczenia.
  • Zaskarżenie: na postanowienie sądu pierwszej instancji przysługuje zażalenie.

Ryzyko po stronie konsumenta

Zabezpieczenie jest tymczasowe i nie rozstrzyga sprawy. Jeśli sąd prawomocnie oddali powództwo, zabezpieczenie upada, a raty wstrzymane na czas procesu trzeba będzie spłacić.

Bank może też żądać od konsumenta naprawienia szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia, jeśli pozew zostanie oddalony, odrzucony albo cofnięty. To roszczenie wygasa, jeśli bank nie dochodzi go w ciągu roku.

Przed złożeniem wniosku warto więc rzetelnie ocenić szanse w sprawie.

Wstrzymanie rat nie oznacza końca zobowiązań

Ta zasada dotyczy zarówno kredytów frankowych, jak i spraw z zabezpieczeniem:

  • Wygrana (np. stwierdzenie nieważności umowy): strony rozliczają się według zasad wynikających z wyroku. Zwykle bank zwraca to, co konsument zapłacił, a konsument zwraca kapitał. Bank może dochodzić zwrotu kapitału pozwem wzajemnym albo potrącić go ze świadczeniami konsumenta.
  • Przegrana: umowa obowiązuje, a raty z okresu wstrzymania trzeba zapłacić.

Dlatego wielu kredytobiorców odkłada w czasie procesu równowartość rat. Przy unieważnieniu umowy zwykle trzeba mieć środki na zwrot kapitału, a przy przegranej na spłatę zaległości.

W sprawach frankowych ustawa wprowadza jeszcze jedną zasadę dotyczącą potrącenia. Jeśli bank złożył oświadczenie o potrąceniu dopiero po wniesieniu pozwu, a konsument nie zakwestionował jego zasadności, bank ponosi koszty procesu w części, w jakiej powództwo oddalono wskutek potrącenia. Dzieje się tak niezależnie od wyniku sprawy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy po złożeniu pozwu frankowego mogę od razu przestać płacić raty?
Wstrzymanie następuje z chwilą doręczenia pozwu bankowi, a nie jego złożenia w sądzie. Raty płatne przed doręczeniem nadal trzeba zapłacić.

Czy bank może wpisać mnie do BIK, jeśli nie płacę rat w trakcie sprawy frankowej?
Nie. Bank nie może z tego powodu zgłosić zaległości ani wypowiedzieć umowy. Wcześniejsze zgłoszenia musi odwołać, a instytucje mają obowiązek usunąć dane.

Mam kredyt w euro. Czy ustawa frankowa mnie dotyczy?
Nie. Ustawa obejmuje wyłącznie umowy denominowane lub indeksowane do franka szwajcarskiego. Przy kredycie w euro wstrzymanie rat wymaga postanowienia sądu o zabezpieczeniu.

Czy w sprawie o sankcję kredytu darmowego mogę przestać płacić?
Tylko jeśli sąd udzieli zabezpieczenia. Samodzielne wstrzymanie spłat bez postanowienia sądu może skończyć się wypowiedzeniem umowy i wpisem do baz dłużników.

Ile sąd ma czasu na rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie?
Co do zasady tydzień od wpływu wniosku.

Czy w sprawie frankowej mogę dalej spłacać kredyt, jeśli chcę?
Tak. Bank nie może odmówić przyjęcia wpłat, dopóki ich suma nie osiągnie kwoty wypłaconego kredytu.

Ocena, czy złożyć pozew i jak przygotować się na rozliczenie z bankiem, wymaga analizy umowy. Na szukajradcy.pl znajdziesz radców prawnych w Twojej okolicy, którzy zajmują się prawem bankowym i sprawami kredytobiorców.

Podstawa prawna i źródła

  • Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz.U. z 2026 r. poz. 985): art. 1–3, art. 5, art. 17–18.
  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.): art. 730, art. 730¹, art. 731, art. 733, art. 736, art. 737, art. 739, art. 741, art. 744, art. 746, art. 755.
  • Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 68.
  • Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 15 czerwca 2023 r., C‑287/22.
  • Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
Autor Artykułu:
Data utworzenia:
28 października 2026

Sorry, no posts matched your criteria.