Zniewaga jest przestępstwem przeciwko czci uregulowanym w art. 216 Kodeksu karnego. W odróżnieniu od zniesławienia nie polega przede wszystkim na przypisywaniu komuś określonych faktów lub właściwości, lecz na obraźliwym zachowaniu godzącym w jego godność osobistą.
Zniewaga – czym jest?
Zniewaga może polegać na obraźliwych słowach, gestach lub innych zachowaniach skierowanych wobec konkretnej osoby w jej obecności albo – w określonych warunkach – pod jej nieobecność, publicznie lub z zamiarem, aby zniewaga do niej dotarła.
Jaka kara grozi za zniewagę?
Grzywna albo kara ograniczenia wolności.
Grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.
Przy zniewadze medialnej sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego lub wskazany cel społeczny.
Co może być zniewagą?
Zniewaga może przybrać postać wyzwiska, poniżającego określenia, gestu albo zachowania, które w danych warunkach ma obiektywnie obraźliwy charakter. Ocena zależy od znaczenia słów, kontekstu, relacji stron oraz norm społecznych.
Nie każde nieuprzejme czy ostre sformułowanie stanowi przestępstwo. Prawo karne nie służy do sankcjonowania każdego konfliktu słownego.
Zniewaga a zniesławienie
| Zniewaga | Zniesławienie | |
|---|---|---|
| Podstawa | Art. 216 k.k. | Art. 212 k.k. |
| Chronione dobro | Godność osobista, cześć wewnętrzna. | Dobre imię i reputacja w oczach innych. |
| Typowe zachowanie | Obelga lub poniżający gest. | Pomówienie o określone postępowanie lub właściwości. |
| Przykład | Obraźliwe wyzwisko skierowane do osoby. | Fałszywe publiczne twierdzenie, że dana osoba kradnie klientom pieniądze. |
Zniewaga w Internecie
Publiczny post, film lub komentarz dostępny dla szerokiej grupy odbiorców może zostać uznany za zniewagę za pomocą środków masowego komunikowania. W takim przypadku art. 216 § 2 przewiduje również możliwość kary pozbawienia wolności do roku.
Zniewaga pod nieobecność pokrzywdzonego
Przestępstwo może zostać popełnione również pod nieobecność danej osoby, jeśli zniewaga następuje publicznie albo sprawca działa w zamiarze, aby obraźliwa treść do niej dotarła.
Prowokacja i zniewaga wzajemna
Art. 216 § 3 pozwala sądowi odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli zniewagę wywołało wyzywające zachowanie pokrzywdzonego albo gdy pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności cielesnej lub zniewagą wzajemną.
Prowokacja lub wzajemna obelga nie powoduje, że przestępstwo „znika”. Przepis daje sądowi możliwość odstąpienia od wymierzenia kary.
Czy zniewaga jest ścigana z urzędu?
Nie. Zniewaga z art. 216 jest co do zasady przestępstwem prywatnoskargowym. Pokrzywdzony sam inicjuje postępowanie poprzez prywatny akt oskarżenia, choć w wyjątkowych sytuacjach prokurator może objąć ściganie, jeżeli wymaga tego interes społeczny.
Zniewaga funkcjonariusza publicznego
Znieważenie niektórych funkcjonariuszy podczas i w związku z pełnieniem obowiązków może podlegać odrębnym przepisom, np. art. 226 k.k. Dlatego nie każdą sprawę obraźliwej wypowiedzi należy kwalifikować wyłącznie z art. 216.
Zniewaga a dobra osobiste
Obraźliwa wypowiedź może równolegle naruszać dobra osobiste. Droga cywilna może prowadzić m.in. do żądania przeprosin, usunięcia skutków naruszenia albo zadośćuczynienia.
FAQ
Jaka kara grozi za zniewagę?
W typie podstawowym grzywna albo ograniczenie wolności. Za pomocą środków masowego komunikowania także do roku pozbawienia wolności.
Czy wyzwisko w Internecie może być przestępstwem?
Tak, zależnie od treści, kontekstu i sposobu publikacji.
Czym zniewaga różni się od zniesławienia?
Zniewaga godzi przede wszystkim w godność osobistą, a zniesławienie w reputację i dobre imię w oczach innych.
Kto ściga zniewagę?
Co do zasady pokrzywdzony w postępowaniu prywatnoskargowym.
Podstawy prawne
- Kodeks karny – art. 216 oraz, zależnie od sytuacji, art. 226; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1342.
- Kodeks cywilny – przepisy o ochronie dóbr osobistych.
