Czy osoba prowadząca działalność nieewidencjonowaną może otrzymać z PUP jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej?
Zgodnie z przepisem art. 147 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025, poz. 620 z późn. zm.; dalej: „u.r.p.s.z.„) starosta może przyznać z Funduszu Pracy: 1) bezrobotnemu, 2) absolwentowi centrum integracji społecznej, o którym mowa w art. 2 pkt 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 83 i 620), zwanemu dalej „absolwentem CIS„, lub absolwentowi klubu integracji społecznej, o którym mowa w art. 2 pkt 1b tej ustawy, zwanemu dalej „absolwentem KIS„, 3) poszukującemu pracy niezatrudnionemu i niewykonującemu innej pracy zarobkowej opiekunowi osoby niepełnosprawnej – jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związanych z podjęciem tej działalności, zwane dalej „dofinansowaniem podjęcia działalności gospodarczej„, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotność przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu zawarcia umowy. Wedle natomiast przepisu art. 148 pkt. 2 u.r.p.s.z. wniosek o dofinansowanie podjęcia działalności gospodarczej może złożyć bezrobotny, który na dzień złożenia wniosku: 2) w okresie ostatnich 12 miesięcy nie wykonywał działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie pozostawał w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Przesłanki zostały na tyle precyzyjnie określone przez ustawodawcę, że nie powinny budzić większych wątpliwości interpretacyjnych w ich praktycznym stosowaniu. Zgodnie z przepisem art. 149 ust. 1 u.r.p.s.z. starosta weryfikuje bowiem spełnienie warunków uprawniających do ubiegania się o dofinansowanie podjęcia działalności gospodarczej na podstawie posiadanych przez niego danych, rejestrów publicznych, do których ma dostęp, lub oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę. Zweryfikowanie spełnienia przesłanek prowadzenia działalności gospodarczej czy jej zawieszenia możliwe więc jest w jawnych rejestrach, CEIDG czy KRS, które są dostępne i aktualizowane na bieżąco w wersji elektronicznej (zob. J. Rumian [w:] Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Komentarz, red. K. W. Baran, M. Paluszkiewicz, Warszawa 2026, LEX, art. 149). Wedle też uzasadnienia do projektu u.r.p.s.z.: „Wprowadzone zostały także przepisy dotyczące warunków, jakie winna spełniać osoba, która składa wniosek o dofinansowanie podjęcia działalności gospodarczej. Warunki te były dotychczas uregulowane w rozporządzeniu w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej. (…)„. Tak więc wedle § 6 ust. 3 pkt. 2 uchylonego już rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2012 r. w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1041), które było aktem wykonawczym do ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 214 z późn. zm.) do wniosku o dofinansowanie bezrobotny, absolwent CIS lub absolwent KIS dołączali oświadczenia o: 2) nieposiadaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a w przypadku jego posiadania – oświadczenie o zakończeniu działalności gospodarczej w dniu przypadającym w okresie przed upływem co najmniej 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku (zob. T. Wrocławska [w:] Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, wyd. II, red. Z. Góral, Warszawa 2016, LEX, art. 46). Idąc dalej, zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 30 z późn. zm.; dalej: „u.CEIDG„) zadaniem CEIDG jest: ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. Zgodnie też z przepisem art. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1480 z późn. zm.; dalej: „p.p.„) działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły, zaś przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Jednocześnie jednak zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 p.p. nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale 225 % kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Prawo przedsiębiorców przyjmuje automatyzm w traktowaniu działalności nieewidencjonowanej jako niestanowiącej działalności gospodarczej (zob. E. Komierzyńska-Orlińska [w:] L. Bielecki i in., Komentarz do ustawy – Prawo przedsiębiorców, [w:] Konstytucja biznesu. Komentarz, Warszawa 2019, LEX, art. 5). Pojęcie działalności nieewidencjonowanej stanowi swoiste novum w polskim systemie prawnym. Działalność taka, jak wyraźnie stanowi przepis, nie jest działalnością gospodarczą, tym samym ustawodawca przewidział przy tym, że nie znajdą do niej zastosowania pozostałe przepisy p.p, które odnoszą się do prowadzenia działalności gospodarczej. W szczególności podmiot wykonujący taką działalność nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 p.p. (zob. A. K. Kruszewski [w:] Prawo przedsiębiorców. Komentarz, red. A. Pietrzak, Warszawa 2019, LEX, art. 5). Przepis art. 5 p.p. wprowadza bowiem instytucję działalności nieewidencjonowanej, która ze względu na ograniczoną skalę nie jest traktowana jako działalność gospodarcza (zob. Art. 5 PrPrzed Lubeńczuk/Wołoszyn-Cichocka/Zdyb 2019, wyd. 1/Grzegorz Lubeńczuk, Legalis). Należy jednak dodatkowo pamiętać, iż zgodnie z przepisem art. 5 ust. 2 p.p. osoba wykonująca działalność, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, może złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Działalność ta staje się wtedy działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku.
Mając na względzie powyższe, co do zasady prowadzenie działalności nieewidencjonowanej nie jest wykonywaniem działalności gospodarczej, zaś osoba wykonująca taką działalność nie jest traktowana jako przedsiębiorca. Jak wynika bowiem z wykładni celowościowej i systemowej przepisów samo w sobie prowadzenie działalności nieewidencjonowanej nie jest bowiem przeszkodą do uzyskania dofinansowania na podjęcie prowadzenia działalności gospodarczej.
r. pr. Wojciech Chrząścik
www: radcachrzascik.pl
tel.: (+48) 600-532-648
e-mail: kancelaria@radcachrzascik.pl
