Czy przed 5.3.2026 r. obywatel Ukrainy posiadający jednocześnie obywatelstwo RP, mógł zostać zarejestrowany w PUP jako bezrobotny bez zastosowania warunku z art. 2 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia?
Tytułem wstępu warto wskazać, iż z dniem 5 marca 2026 r. swoją moc utracił przepis art. 22(1) ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Ustawą z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 203) uchylono m.in. dotychczasową jednostkę redakcyjną ust. 1 tego przepisu wedle to której „obywatel Ukrainy, który przebywa legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, może zarejestrować się oraz zostać uznany jako bezrobotny albo poszukujący pracy, o którym mowa w art. 2 pkt 1 albo 24 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Do obywateli Ukrainy, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie stosuje się warunku określonego w art. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia„. Czy jednak przepis ten miał aż tak duże znaczenie dla obywateli Ukrainy posiadający jednocześnie obywatelstwo RP w kontekście ich rejestracji w PUP jako bezrobotnych? Należy zauważyć, iż zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1-2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1611; dalej: „u.o.p.”) obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa ma wobec Rzeczypospolitej Polskiej takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie. Obywatel polski nie może wobec władz Rzeczypospolitej Polskiej powoływać się ze skutkiem prawnym na posiadane równocześnie obywatelstwo innego państwa i na wynikające z niego prawa i obowiązki. Przytoczony przepis zawiera unormowanie kolejnej bardzo istotnej zasady prawa o obywatelstwie polskim, a mianowicie zasady wyłączności obywatelstwa polskiego. W największym skrócie zatem, zasada wyłączności obywatelstwa według omawianego przepisu oznacza, że obywatel polski posiadający inne jeszcze obywatelstwo lub obywatelstwa jest traktowany w świetle prawa polskiego przez władze polskie wyłącznie jako obywatel polski i nie może skutecznie powoływać się wobec organów polskich na to inne obywatelstwo lub obywatelstwa. Z perspektywy prawa polskiego i organów polskich inne niż polskie obywatelstwo danej osoby nie jest uwzględniane i nie ma żadnego znaczenia (zob. J.Jagielski [w:] Obywatelstwo polskie. Komentarz do ustawy, Warszawa 2016, LEX, art. 3). Tym samym osoba posiadająca podwójne obywatelstwo, w tym polskie, nie jest traktowana jak cudzoziemiec. Skoro zatem osoba posiadająca podwójne obywatelstwo (ukraiński i polskie) jest obywatelem polskim, to wobec PUP musi być traktowana jako obywatel polski, a zatem nie mogła powołać się na swoje obywatelstwo ukraińskie w celu uzyskania szczególnego uprawnienia (w tym przypadku braku zastosowania wobec niej warunku z art. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia). Obywatel polski nie może wobec polskiego organu powołać się ze skutkiem prawnym na posiadane obywatelstwo ukraińskie więc w konsekwencji stosuje się do niego ogólne przesłanki statusu bezrobotnego. Mając na względzie powyższe, paradoksalnie wydaje się, iż w minionym okresie osoba z podwójnym obywatelstwem (z racji obywatelstwa polskiego) nie mogła zatem skorzystać z dobrodziejstwa wyżej zaznaczonego, uchylonego już przepisu art. 22(1) ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.
r. pr. Wojciech Chrząścik
www: radcachrzascik.pl
tel.: (+48) 600-532-648
e-mail: kancelaria@radcachrzascik.pl
