Na niektórych stronach internetowych i w social mediach można natknąć się na informacje prawne, które wprowadzają w błąd. Jednym z przykładów dezinformacji prawnej, na który się natknęłam było stwierdzenie, że wezwanie do zapłaty przerywa bieg przedawnienia.
Powyższa informacja jest błędna i niezgodna z aktualnym stanem prawnym. Tworzy po stronie odbiorcy mylne przekonanie, że jeśli wyśle do swojego dłużnika wezwanie do zapłaty (np. w drodze korespondencji pisemnej lub za pośrednictwem komunikacji elektronicznej), to uniknie przedawnienia swojego roszczenia. Przerwanie biegu przedawnienia powoduje, że termin ten biegnie na nowo. Przepisy kodeksu cywilnego jasno mówią o tym, jakie czynności prowadzą do przerwania biegu przedawnienia. Z pewnością nie jest to jednak wezwanie do zapłaty.
Czym jest przedawnienie?
Przedawnienie jest pojęciem z prawa cywilnego, które oznacza, że po upływie określonego czasu, wierzyciel nie może już dochodzić swojego roszczenia przed sądem, ani też nie może egzekwować go w ramach egzekucji komorniczej. Upływ przedawnienia nie powoduje, że dług przestaje istnieć. Istnieje on nadal, jako tzw. zobowiązanie naturalne, czyli takie, które dłużnik może spełnić dobrowolnie. Wierzyciel traci jednak instrumenty prawne, za pomocą których może domagać się ochrony prawnej. Może liczyć tylko na dobrą wolę dłużnika.
Czy istnieje jeden termin przedawnienia dla wszystkich roszczeń?
Obecnie w polskim prawie obowiązuje wiele terminów przedawnienia, które dzielimy na ogólne (określone w art. 118 Kodeksu cywilnego) oraz szczególne, rozsiane w różnych przepisach Kodeksu cywilnego i innych ustaw. Powoduje to, że osobie niemającej wiedzy prawnej, trudno jest określić, w jakim terminie przedawnia się jej roszczenie i rodzi konieczność skorzystania z pomocy prawnej.
Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego opracowała jednak projekt nowelizacji kodeksu cywilnego, który ma w przyszłości uprościć zasady ustalania terminów przedawnienia. Trudno jednak powiedzieć, kiedy projekt stanie się obowiązującym prawem.
Jakie czynności powodują przerwanie biegu przedawnienia?
Bieg przedawnienia zostaje przerwany przez uznanie długu przez dłużnika. Dłużnik może uznać dług składając oświadczenie o uznaniu długu albo zawierając z wierzycielem porozumienie (ugodę), o ile jest to zrobione ważnie i skutecznie.
Nawet pomimo braku wyraźnego oświadczenia, dłużnik może uznać dług, np. poprzez spłatę części roszczenia, albo wyrażenie zamiaru spłaty, np. w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty. Takie przypadki są nazywane w prawie “niewłaściwym uznaniem długu”.
Przerwanie biegu przedawnienia nastąpi również, jeśli wierzyciel podejmie czynności przed organem powołanym do rozpoznawania sprawy (np. złoży pozew do sądu) lub egzekucji roszczenia (np. złoży wniosek o wszczęcie egzekucji), albo przed sądem polubownym, przy czym musi mieć ona na celu dochodzenie lub ustalenie roszczenia albo zaspokojenie lub zabezpieczenie roszczenia.
Czy warto wysyłać wezwanie do zapłaty, jeśli nie przerywa biegu przedawnienia?
Samo wezwanie do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia, jednakże mimo to warto je wysłać do dłużnika z dwóch powodów. Po pierwsze, wezwanie do zapłaty będzie próbą pozasądowego rozwiązania sporu. W niektórych przypadkach wysłanie wezwania do ugodowego zakończenia sprawy jest niezbędne (np. w sprawach o służebność przesyłu sąd bada, czy wnioskodawca wystąpił z propozycją ustanowienia służebności przesyłu przed skierowaniem sprawy do sądu, a brak takiego działania może zakończyć się oddaleniem żądania). W każdym pozwie należy wskazać, czy została podjęta próba pozasądowego rozwiązania sporu.
Wcześniejsze wezwanie do zapłaty w niektórych przypadkach będzie też istotne dla ustalenia daty początkowej naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie, przypadającej wcześniej niż data wniesienia pozwu (np. w sprawach o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości).
Po drugie, wysłanie wezwania do zapłaty może zmobilizować dłużnika do działania i spłaty długu, choćby częściowej. Dłużnik odpowiadając na wezwanie do zapłaty, albo podejmując konkretne działania (np. spłacając częściowo dług, występując z propozycją rozłożenia długu na raty, albo odroczenia płatności), może doprowadzić do uznania długu, które jest przypadkiem przerwania biegu przedawnienia.
Bardzo ważne jest jednak to, aby wezwanie do zapłaty wysłać od razu, kiedy roszczenie powstanie lub upłynie termin zapłaty. Czekanie z wezwaniem do zapłaty do ostatniej chwili zmniejsza szansę na ugodowe zakończenie sprawy i zwiększa ryzyko spóźnienia się wierzyciela z podjęciem działań przerywających bieg przedawnienia, zwiększając przez to ryzyko przedawnienia roszczenia.
Jeżeli chcesz wiedzieć więcej
W ramach edukacji prawnej, przygotowałam cykl artykułów na temat przedawnienia, dostępnych na blogu Jasna strona prawa: https://kancelaria-sobczak.com/przedawnienie-w-pigulce-wiesz-wiecej-mniej-ryzykujesz-finansowo/.
W ramach wydania nr 10/2026 newslettera Świadomi Prawnie, które ukaże się 5 października 2026 r., będzie dostępna do pobrania checklista dla mikroprzedsiębiorców: Jak uniknąć przedawnienia roszczenia? Do newslettera można zapisać się na stronie internetowej: www.kancelaria-sobczak.com klikając w zakładkę newsletter (formularz zapisu znajduje się na dole strony).
