Czy wspólnik, który ma 99% udziałów w spółce z o.o. może uzyskać status bezrobotnego?
Wyobraźmy sobie następującą sytuację: wspólnik posiada 99% udziałów w spółce z o.o. Pozostałe 1% udziałów należy do innego wspólnika. Spółka funkcjonuje, jednak wspólnik większościowy nie jest ani członkiem zarządu, ani nie jest w niej zatrudniony. Czy wobec tego może zarejestrować się jako bezrobotny?
Odpowiedź brzmi: Zasadniczo tak, o ile spełni pozostałe przesłanki.
Zgodnie z art. 2 pkt 1 lit. l ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, bezrobotnym nie może zostać osoba, która podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze RP są m. in. osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. Jednocześnie wedle art. 8 ust. 6 pkt 4 ww. ustawy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m. in. wspólnika jednoosobowej spółki z o.o.
Czy jednak posiadanie 99% udziałów nie czyni faktycznie wspólnika jedynym właścicielem spółki?
Warto odnotować, iż SN w wyroku z dnia 3 lipca 2019 r. uznał, iż wspólnik dwuosobowej spółki z o.o. który posiada część udziałów zapewniającą mu prawo do samodzielnego decydowania o wynikach zgromadzenia wspólników i niemal wyłączne prawo do zysku oraz który – wskutek pełnienia funkcji jednoosobowego zarządu – ma nieskrępowaną możliwość samodzielnego decydowania o bieżącej działalności spółki, podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą, a więc jego status jest analogiczny do wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. (II UK 24/18, OSNP 2020, nr 8, poz. 82). Z kolei wyrok SN z dnia 27 listopada 2019 r. postawił tezę, iż wspólnik posiadający 99 ze 100 udziałów spółki z o.o. podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako jedyny wspólnik (III UK 360/18, OSNP 2021, nr 3, poz. 30).
Jednakże w wyroku z dnia 30 listopada 2023 r. SN orzekł, iż wspólnik dwuosobowej spółki z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., choćby był wspólnikiem większościowym, „niemal, prawie jedynym” (III USKP 31/23, OSNP 2024, nr 11, poz. 111). W uchwale z dnia 21 lutego 2024 r. SN wskazał ponadto, iż wspólnik dwuosobowej spółki z o.o. posiadający 99 procent udziałów nie podlega ubezpieczeniom społecznym (III UZP 8/23, OSNP 2026, nr 1, poz. 7). Natomiast w wyroku z dnia 19 czerwca 2024 r. SN wyjaśnił, iż przepis obejmuje jedynie wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. i nie ma zastosowania do wspólnika dominującego w dwuosobowej spółce z o.o. (I USKP 140/23, LEX nr 3727744).
Konkluzja?
Samodzielny fakt posiadania 99% udziałów w dwuosobowej spółce z o.o. nie powinien stanowić przeszkody do uzyskania statusu bezrobotnego.
r. pr. Wojciech Chrząścik
www: radcachrzascik.pl
tel.: (+48) 600-532-648
e-mail: kancelaria@radcachrzascik.pl
