Czy wspólnik spółki z o.o. który otrzymał dywidendę w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę może utrzymać status bezrobotnego?
Wyobraźmy sobie następującą sytuację: osoba bezrobotna posiada udziały w spółce z o.o. Spółka podejmuje jednak decyzję o wypłacie dywidendy, wskutek czego wspólnik otrzymuje jednorazowo kwotę w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Czy otrzymanie dywidendy oznacza w takim przypadku utratę statusu?
Odpowiedź nie jest jednak tak oczywista, jak mogłoby się wydawać.
Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia jedną z przesłanek utrzymania statusu bezrobotnego jest brak stałego źródła dochodu. Wedle art. 2 pkt 42 lit d ww. ustawy stałym źródłem dochodu jest m. in. uzyskiwanie miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z określonymi ustawowo wyjątkami. Według art. 191 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się zasadniczo dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych faktycznie uzyskane z tego udziału. Dywidenda stanowi zatem przychód z kapitałów pieniężnych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Czy jednak jednorazowe otrzymanie dywidendy oznacza miesięczne uzyskiwanie przychodu?
W wyroku z dnia 18 grudnia 2020 r., wydanym na gruncie uchylonej już ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zawierającej tożsamy funkcjonalnie przepis, NSA uznał, iż jednostka redakcyjna posługuje się czasownikiem „uzyskuje” miesięcznie (tryb niedokonany, w domyśle – wielokrotnie) a nie „uzyskał” miesięcznie (tryb dokonany, jednorazowo). Sąd ten zwrócił więc uwagę na różnicę między przychodem uzyskiwanym a jednorazowo uzyskanym. Wedle ww. Sadu przesłanka utraty statusu jest spełniona, gdy uzyskany przychód jest tego rodzaju, że potencjalnie może być uzyskiwany cyklicznie, choćby był osiągnięty jednorazowo, a nie zachodzi jednak w sytuacji, gdy z samego jego charakteru wynika, że ma on charakter jednorazowy (I OSK 1753/20, LEX nr 3146503). Co znamienne, w materiałach legislacyjnych do druku sejmowego nr 948, w tabeli uwag z konsultacji projektu, znajduje się pozycja nr 279 dotycząca projektowanego art. 2 pkt 42 lit. d ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Na pytanie, czy jednorazowy przychód przekraczający ustawowy próg prowadzi do utraty statusu bezrobotnego, projektodawca stwierdził, iż „nawet jednorazowy przychód powoduje utratę statusu bezrobotnego”. Odpowiedź podczas konsultacji nie jest źródłem prawa, ale stanowi argument historyczny przemawiający za restrykcyjną wykładnią. Czy jednak aby na pewno przekonywujący?
W wyroku z dnia 6 sierpnia 2026 r. WSA w Opolu uznał, iż jednorazowy przychód z odsetek od obligacji Skarbu Państwa, jako dochód bierny z oszczędności, nie stanowi sam w sobie stałego źródła dochodu i nie uzasadnia pozbawienia statusu bezrobotnego. Sąd ten wskazał, iż kryterium przychodu ma służyć odróżnieniu osób posiadających bieżące źródło utrzymania z pracy lub działalności zarobkowej od osób korzystających z dochodu biernego z oszczędności, a odsetki od obligacji są funkcjonalnie tożsame z odsetkami od lokat bankowych, które ustawodawca wyłączył z definicji stałego źródła dochodu (I SA/Op 364/26, LEX nr 4148935). Wyrok nie dotyczy jednak bezpośrednio dywidendy.
Z jednej strony dywidenda może mieć charakter incydentalny tj. zależny od wyników finansowych spółki i decyzji o podziale zysku. Z drugiej strony posiadane udziały mogą stanowić źródło kolejnych jej wypłat, choćby następowały one w nieregularnych odstępach czasu. Co ważne, NSA w Warszawie w wyroku dnia z 1 września 2005 r. podkreślił, że prawo do dywidendy powstaje dopiero po podjęciu uchwały zgromadzenia wspólników o przeznaczeniu zysku do podziału (FSK 2236/04, LEX nr 173163). Pozwala to argumentować, że dywidenda nie jest przychodem przysługującym wspólnikowi regularnie i bezwarunkowo.
Konkluzja?
Powyższe nie przesądza, że dywidenda nie może stanowić stałego źródła dochodu w rozumieniu ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Wydaje się jednak także, iż istnieje niezbędność każdorazowego zbadania charakteru danego przychodu, zamiast machinalnego utożsamiania pojedynczej wypłaty dywidendy ze stałym źródłem dochodu. Jednorazowe, sporadyczne otrzymanie dywidendy, nawet jeśli w danym miesiącu przekroczy ona kwotę połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, niekoniecznie musi zatem prowadzić do utraty statusu bezrobotnego.
r. pr. Wojciech Chrząścik
www: radcachrzascik.pl
tel.: (+48) 600-532-648
e-mail: kancelaria@radcachrzascik.pl
