Czego dotyczyło postanowienie TSUE z dnia 10.11.2025 r. ( C-137/25)?
W postanowieniu z dnia 10.11.2025 r. ( C-137/25) TSUE uznał, że sąd pierwszej instancji nie jest związany oceną prawną sądu drugiej instancji w zakresie, w którym jest ona sprzeczna z wykładnią art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG.
Na kanwie sprawy rozpoznawanej przez sąd polski doszło do sytuacji, w której Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił wyrok korzystny dla konsumenta, stwierdzający nieważność całej umowy kredytu dawnego GE Money Banku, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie. Sąd Apelacyjny nakazał sądowi pierwszej instancji uznanie, że umowa kredytu jest ważna po usunięciu części klauzul indeksacyjnych dotyczącej marży kupna/sprzedaży. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie umowa kredytu może nadal obowiązywać po usunięciu części klauzul indeksacyjnych przewidującej uwzględnienie marży kupna lub sprzedaży określonej arbitralnie przez bank.
Sąd zadający pytanie prejudycjalne miał wątpliwości co do zgodności wyroku Sądu Apelacyjnego z wykładnią Dyrektywy 93/13, zaprezentowaną przez TSUE w słynnym wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r., Bank BPH (C‑19/20, EU:C:2021:341). Sąd I instancji uważał, że wyrok Sądu Apelacyjnego jest sprzeczny z w/w wyrokiem TSUE C-19/20.
- Jakiej odpowiedzi udzielił TSUE w postanowieniu z dnia 10.11.2025 r. (C-137/25)?
W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne TSUE przypomniał, że Trybunał już wcześniej rozwiał wątpliwości co do braku możliwości usuwania części klauzuli indeksacyjnej w umowach dawnego GE Money Banku S.A.
Otóż, w pkt 70 i 71 wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r. (C‑19/20, EU:C:2021:341) TSUE uznał, że niemożliwe jest częściowe utrzymanie w mocy warunku poprzez usunięcie elementów przesądzających o jego nieuczciwym charakterze, w przypadku gdyby to usunięcie sprowadzało się do mającej wpływ na istotę rzeczonego warunku zmiany jego treści. Jedynie gdyby element warunku stanowił zobowiązanie umowne odrębne od innych postanowień umownych, które mogłoby być przedmiotem zindywidualizowanego badania jego nieuczciwego charakteru, sąd krajowy może go usunąć.
Dalej, TSUE uznał, że w opisywanej sytuacji sąd I instancji, któremu sąd II instancji przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z poleceniem utrzymania umowy w mocy poprzez podzielenie warunku umownego, powinien pominąć taką ocenę prawną sądu drugiej instancji, sprzeczną z wyrokiem TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r., (C‑19/20, EU:C:2021:341) . TSUE kategorycznie stwierdził, że sąd pierwszej instancji mimo wszystko powinien kierować się wykładnią Dyrektywy 93/13 zawartą w orzecznictwie TSUE. Jednym słowem, dla sądu I instancji rozpoznającego ponownie sprawę po uchyleniu wyroku do ponownego rozpoznania, nie jest wiążąca wykładnia sądu II instancji, która byłaby sprzeczna z orzecznictwem TSUE.
W postanowieniu z dnia 10.11.2025 r. TSUE uznał także, że nie jest konieczne każdorazowe zadawanie pytania prejudycjalnego przez sąd I instancji, jeśli sąd ten dostrzega sprzeczność wykładni prezentowanej przez sąd drugiej instancji z wykładnią Dyrektywy 93/13, wynikającą z wyroków TSUE.
- Podsumowanie
Postanowienie w sprawie C-137/25 wskazuje wprost, że wcześniejszy wyrok TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r. (C‑19/20) , odnoszący się do umowy kredytu dawnego GE Money Banku S.A., ma charakter jednoznaczny, a klauzula indeksacyjna jest w całości abuzywna i nie może zostać podzielona (brak podstaw do usunięcia części klauzuli). Tym samym stanowisko TSUE wyrażone w postanowieniu z 10.11.2025 r. C-137/25 potwierdzą argumentację stosowaną w sprawach wytoczonych Bankowi BPH S.A., dotyczących umów dawnego GE Money Banku S.A. co do nieważności tych umów w całości.
Autor: r.pr. Miłosz Filip
