Czym jest przemoc domowa?
Kluczowym na wstępie jest zapoznanie z objaśnieniem pojęcia przemocy domowej, które znalazło się w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy domowej. Przemocą domową jest jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej, w szczególności narażające tę osobę na niebezpieczeństwo utraty, życia zdrowia lub mienia, naruszające jej godność, nietykalność cielesną lub wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na jej zdrowiu fizycznym lub psychicznym, wywołujące u tej osoby cierpienie lub krzywdę, ograniczające lub pozbawiające tę osobę dostępu do środków finansowych lub możliwości podjęcia pracy lub uzyskania samodzielności finansowej, istotnie naruszające prywatność tej osoby lub wzbudzające u niej poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, w tym podejmowane za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Co można zrobić?
W ustawie o policji uregulowano prawo wydania nakazu natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia i zakazu zbliżania się do wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia tj. art. 15aa ust. 1.
Kto może wydać nakaz/zakaz i w jakiej sytuacji?
Policjant ma prawo wydać wobec osoby stosującej przemoc wyżej wskazany nakaz i zakaz. Istotnym jest zwrócenie uwagi na stworzenie zagrożenia dla życia lub zdrowia osoby doznającej tej przemocy. Nakaz i zakaz jest wydawany m.in. podczas interwencji podjętej we wspólnie zajmowanym mieszkaniu, czy też w związku z powzięciem informacji o stosowaniu przemocy domowej. Nakaz i zakaz może być wydany również w przypadku nieobecności we wspólnie zajmowanym mieszkaniu lub jego bezpośrednim otoczeniu osoby stosującej przemoc domową podczas wykonywania czynności przez Policję. Policjant odpis nakazu i zakazu doręcza niezwłocznie po ich wydaniu osobie stosującej przemoc domową oraz osobie doznającej tej przemocy.
Czy zostanie to sprawdzone?
Ustawodawca uregulował, iż w okresie obowiązywania nakazu i zakazu Policja przynajmniej trzykrotnie sprawdza czy nakaz lub zakaz nie są naruszane i podejmuje niezbędne czynności. Pierwsze sprawdzenie odbywa się następnego dnia po wydaniu nakazu i zakazu.
O czym warto pamiętać?
Osobę zgłaszającą przemoc domową przesłuchuje się w charakterze świadka na okoliczności wskazane w zgłoszeniu, o ile to możliwe, na miejscu zdarzenia. Warto również uważnie słuchać pouczeń jak chociażby z art. 233 kodeksu karnego tj. dotyczące fałszywych zeznań. Dodatkowo w celu ustalenia czy zachodzą przesłanki do zastosowania omawianego przepisu (art. 15aa ust. 1) policja może przesłuchać w charakterze świadków również inne osoby, w szczególności wszystkie doznające tej przemocy osoby pełnoletnie wspólnie zajmujące mieszkanie. W przypadku gdy zachodzi obawa, że obecność osoby stosującej przemoc domową będzie oddziaływać krępująco na świadka lub wywierać negatywny wpływ na jego stan psychiczny, policjant może nakazać tej osobie, aby na czas przesłuchania świadka opuściła miejsce przesłuchania.
Dodatkowo, Policja może również dokonywać innych czynności w celu ustalenia czy zachodzą okoliczności wskazane w omawianym przepisie.
A co z osobą stosującą przemoc?
Policjant przed wydaniem nakazu i zakazu wysłuchuje osobę stosującą przemoc domową o ile nie utrudni to ich natychmiastowego wydania. Zaś z czynności opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania przez osobę stosującą przemoc domową, wobec której wydano nakaz i zakaz sporządza się protokół. Osoba ta ma prawo zabrać ze wspólnie zajmowanego mieszkania i z jego bezpośredniego otoczenia na przykład przedmioty osobistego użytku czy przedmioty niezbędne do wykonywania osobistej pracy zarobkowej. Ponadto, ma obowiązek pozostawić klucze do wspólnie zajmowanego mieszkania i pomieszczeń jego bezpośredniego otoczenia w tym mieszkaniu.
Co może zrobić osoba, wobec której wydano nakaz i zakaz?
Policjant w przypadku wydania nakazu i zakazu poucza osobę stosującą przemoc domową o przyczynach ich wydania, o możliwości i sposobie złożenia zażalenia, a także w przypadku wydania nakazu i zakazu informuje o danych teleadresowych właściwych miejscowo placówek zapewniających miejsca noclegowe oraz placówek prowadzących programy korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc domową lub programy psychologiczno-terapeutyczne dla osób stosujących przemoc domową.
Kiedy nakaz i zakaz traci moc?
Zgodnie z ustawą nakaz i zakaz tracą moc po upływie 14 dni od dnia ich wydania, chyba że Sąd udzielił zabezpieczenia, którym zostały one przedłużone. Dodatkowo nakaz i zakaz tracą także moc w przypadku, gdy po ich wydaniu wobec osoby stosującej przemoc domową zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania.
Opisanie powyższego zagadnienia ma walor informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.
