Spory sądowe z umów o roboty budowlane – nowa procedura

Autor: radca prawny Mikołaj Drobniewski

Stan prawny na dzień: 11 czerwca 2026

Obowiązek sądu skierowania sprawy do mediacji

W sprawach z umów o roboty budowlane oraz ze ściśle związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych, o których mowa w art. 458 [ 2] § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, wszczętych od dnia 1 marca 2026 roku uległy zmianie zasady prowadzenia postępowania w zależności od trybu w jakim sprawa będzie rozpoznawana.

• Tryb zwykły

W sprawach, o których mowa w art. 458 [2] § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, które zostały skierowane do rozpoznania w trybie zwykłym, sąd przed posiedzeniem przygotowawczym albo pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę ma obowiązek skierować strony do mediacji.

• Postępowanie upominawcze

W sprawach, o których mowa w art. 458 [2] § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, rozpoznawanych w postępowaniu upominawczym obowiązek sądu skierowania stron do mediacji przed posiedzeniem przygotowawczym albo pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę zaktualizuje się z momentem wniesienia przez pozwanego sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym.

• Postępowanie nakazowe

W sprawach, o których mowa w art. 458 [2] § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym obowiązek sądu skierowania stron do mediacji przed posiedzeniem przygotowawczym albo pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę zaktualizuje się z momentem wniesienia przez pozwanego zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym.

• Elektroniczne postępowanie upominawcze

W przypadku elektronicznego postępowania upominawczego i wniesienia przez pozwanego sprzeciwu nie powstanie obowiązek sądu skierowania sprawy do mediacji z uwagi, iż wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym spowoduje umorzenie przez sąd postępowania w zakresie, w którym nakaz zapłaty utracił moc.

Mediacja w sprawach budowlanych nadal dobrowolna

Obowiązkowe skierowanie przez sąd w opisanych powyżej przypadkach sprawy do mediacji nie wyłącza zasady dobrowolności mediacji, o której mowa w art. 183 [1] § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. W dalszym ciągu zarówno powód, jak i pozwany będzie mógł w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia postanowienia sądu kierującego strony do mediacji wnieść sprzeciw. Brak wniesienia sprzeciwu w ustawowym terminie, będzie traktowane, jako dorozumiana zgoda na mediację.

Sprzeciw co do postanowienia sądu o skierowaniu sprawy do mediacji wymaga uzasadnienia

Sprzeciw co do skierowania sprawy do mediacji wymaga uzasadnienia, gdyż jego brak lub niewłaściwe uzasadnienie może rodzić po stronie wnoszącej sprzeciw niezależnie od wyniku sprawy, obowiązek zwrotu kosztów w części wyższej, niż nakazywałby to wynik sprawy, a nawet zwrotu kosztów w całości.

Podstawa prawna:

art. 103 § 3 pkt 1 [1], art. 183 [1] § 1, art. 183 [8], art. 458 [2] § 1 pkt 5 k.p.c., art. 458 [3a] § 1 – § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r. poz. 1172).