Zniesławiający wpis w internecie – co można zrobić?

Negatywna opinia w internecie nie zawsze oznacza naruszenie prawa. Każdy ma prawo do krytyki, także ostrej. Problem zaczyna się wtedy, gdy wpis zawiera nieprawdziwe zarzuty, narusza dobre imię, godność, renomę firmy albo przypisuje komuś zachowania, których nie da się obronić jako rzetelnej oceny. W takiej sytuacji najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie dowodów i spokojna ocena, czy sprawa ma charakter cywilny, karny, czy jedynie wizerunkowy.

1. Najpierw zabezpiecz dowody

Pierwszym błędem jest natychmiastowe żądanie usunięcia wpisu bez wcześniejszego zabezpieczenia materiału. Jeżeli autor wpis usunie, później może być trudniej wykazać jego treść, datę publikacji i kontekst.

Warto zachować:

• zrzuty ekranu całego wpisu,
• link do publikacji,
• datę i godzinę wykonania zrzutu,
• nazwę profilu lub konta autora,
• liczbę reakcji, komentarzy i udostępnień,
• odpowiedzi innych osób,
• korespondencję z autorem wpisu lub administratorem portalu.

Jeżeli wpis dotyczy firmy, warto zabezpieczyć także informacje o skutkach publikacji: utracie klientów, obniżeniu oceny w Google, anulowanych rezerwacjach, zapytaniach od kontrahentów albo korespondencji z osobami, które widziały wpis.

2. Opinia czy zarzut faktu?

Nie każda negatywna treść jest bezprawna. Inaczej ocenia się zdanie: „nie podobała mi się obsługa”, a inaczej: „ta firma oszukuje klientów”. Pierwsze może być oceną. Drugie jest już zarzutem dotyczącym konkretnego postępowania.

W praktyce trzeba odróżnić:

• subiektywną opinię,
• krytykę opartą na faktach,
• nieprawdziwy zarzut,
• obraźliwy komentarz,
• pomówienie,
• naruszenie dóbr osobistych.

Dobra osobiste, takie jak cześć, nazwisko, wizerunek czy dobre imię, korzystają z ochrony cywilnej. Wynika to z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Ochrona ta może obejmować m.in. żądanie usunięcia skutków naruszenia, przeprosin albo zadośćuczynienia.

3. Jakie działania można rozważyć?

W zależności od treści wpisu można rozważyć kilka reakcji.

Możliwe działania to:

• wezwanie autora do usunięcia wpisu,
• wezwanie do sprostowania nieprawdziwych informacji,
• zgłoszenie wpisu administratorowi portalu,
• żądanie przeprosin,
• żądanie zaniechania dalszych naruszeń,
• pozew o ochronę dóbr osobistych,
• w określonych sytuacjach prywatny akt oskarżenia o zniesławienie.

Zniesławienie jest uregulowane w art. 212 Kodeksu karnego. Przepis ten dotyczy pomówienia osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub działalności.

4. Co ma znaczenie przy ocenie wpisu?

Przy ocenie sprawy ważna jest nie tylko sama treść komentarza. Liczy się również kontekst. Ten sam zwrot może mieć inne znaczenie w prywatnej wiadomości, a inne w publicznej opinii widocznej dla klientów.

Znaczenie mają w szczególności:

• czy wpis jest publiczny,
• czy można zidentyfikować osobę lub firmę,
• czy wpis zawiera fakty, czy oceny,
• czy zarzuty są prawdziwe,
• czy autor działał w interesie publicznym, czy wyłącznie w celu zaszkodzenia,
• jaki był zasięg publikacji,
• jakie skutki wywołał wpis.

W sprawach firmowych szczególnie istotne są wpisy sugerujące nieuczciwość, oszustwo, brak zapłaty, naruszenie prawa, zagrożenie dla klientów albo nierzetelność zawodową. Takie treści mogą wpływać na zaufanie do przedsiębiorcy, kancelarii, lekarza, wykonawcy czy innego specjalisty.

5. Czego nie robić pochopnie?

Po przeczytaniu krzywdzącego wpisu łatwo odpowiedzieć emocjonalnie. To często pogarsza sytuację. Publiczna kłótnia pod komentarzem może zwiększyć zasięg wpisu i utrudnić późniejsze działania.

Lepiej unikać:

• obraźliwej odpowiedzi,
• grożenia autorowi,
• publikowania danych prywatnych autora,
• namawiania innych osób do masowego zgłaszania wpisu bez analizy,
• usuwania własnych dowodów,
• prowadzenia chaotycznej korespondencji.

Najpierw warto zabezpieczyć treść, potem ustalić, czy wpis narusza dobra osobiste, a dopiero następnie zdecydować o reakcji.

6. Jak przygotować się do konsultacji?

Przed rozmową z radcą prawnym warto przygotować krótki opis sprawy. Najlepiej w kilku punktach: kto opublikował wpis, kiedy, gdzie, czego dotyczył i jakie były skutki.

Przydatne będą:

• zrzuty ekranu,
• linki do wpisu,
• dane profilu autora,
• korespondencja z autorem lub portalem,
• informacja, kto widział wpis,
• dowody skutków publikacji,
• krótka chronologia zdarzeń.

Dzięki temu można szybciej ocenić, czy sprawa wymaga wezwania, pozwu cywilnego, działań karnych, czy jedynie wniosku do administratora portalu.

Podsumowanie

Zniesławiający wpis w internecie wymaga spokojnej i szybkiej reakcji. Najpierw trzeba zabezpieczyć dowody. Następnie należy ocenić, czy wpis jest dopuszczalną opinią, czy zawiera nieprawdziwe zarzuty naruszające dobre imię osoby albo firmy.

Nie każda krytyka jest bezprawna, ale nie każdy komentarz można usprawiedliwić wolnością słowa. Jeżeli wpis uderza w reputację, przypisuje nieuczciwe zachowanie albo naraża na utratę zaufania, warto rozważyć działania prawne. Najważniejsze jest jednak, aby działać na podstawie dokumentów, zrzutów ekranu i konkretnej chronologii, a nie pod wpływem emocji.