Ile tracisz przez opóźnione płatności? Sprawdź i odzyskaj swoje pieniądze!

Kontrahent płaci kilka dni albo kilka tygodni po terminie. Przelew przychodzi bez słowa wyjaśnienia, a Ty uznajesz, że nie ma o czym mówić, bo „przecież zapłacił”. To kosztowny błąd! Każda faktura zapłacona po terminie w relacji B2B oznacza pieniądze, które należą Ci się z mocy prawa. Odpuszczając je, w praktyce udzielasz kontrahentowi darmowego kredytu.

   

Zator płatniczy to nie tylko problem dłużnika. Spóźniona płatność od klienta szybko staje się Twoim problemem. Brakuje Ci pieniędzy na zapłatę podwykonawcom, składek czy podatków? Niektóre firmy płacą po terminie celowo, ponieważ finansują się Twoim kosztem. Jeśli konsekwentnie tego nie rozliczasz, uczysz kontrahenta, że termin płatności to tylko sugestia.

 

Co Ci się należy od pierwszego dnia opóźnienia?

   

Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych daje wierzycielowi dwa uprawnienia, z których żadne nie wymaga wezwania do zapłaty.

    

Po pierwsze, przysługują Ci odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, które są wyższe niż odsetki kapitałowe lub za opóźnienie z Kodeksu Cywilnego. Ich wysokość to stopa referencyjna NBP powiększona o 10 punktów procentowych. W pierwszym półroczu 2026 r. wynosiły 14%, a od 1 lipca do 31 grudnia 2026 roku: 13,75% rocznie. Dla porównania zwykłe odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą obecnie 9,25%.

 

Po drugie i najważniejsze, należy Ci się rekompensata za koszty odzyskiwania należności w wysokości: 

  • 40 euro, gdy wartość świadczenia nie przekracza 5000 zł,

  • 70 euro, gdy wartość jest wyższa niż 5000 zł, ale niższa niż 50 000 zł,

  • 100 euro, gdy wartość wynosi 50 000 zł lub więcej.

   

Rekompensata nie zależy od wysokości poniesionych kosztów. Należy się już za jeden dzień opóźnienia. Jeśli rzeczywiste koszty windykacji są wyższe, możesz dodatkowo żądać ich zwrotu w uzasadnionej wysokości. Przy płatnościach w ratach odsetki i rekompensata przysługują od każdej niezapłaconej części.

   

Przykład:

Faktura na 10 000 zł, termin płatności 30 kwietnia 2026 r., zapłata 24 lipca 2026 r.

Odsetki za okres od 1 maja do 30 czerwca (61 dni, 14%): 233,97 zł.

Odsetki za okres od 1 lipca do 24 lipca (24 dni, 13,75%): 90,41 zł.

Rekompensata 70 euro, czyli ok. 298 zł.

Razem ok. 622 zł ponad wartość faktury. To ponad 6% kwoty należności za niecałe trzy miesiące czekania.

  

Skala robi różnicę. Jedna faktura to kilkaset złotych. Kłopot w tym, że nierzetelny kontrahent rzadko spóźnia się raz. Policz, ile faktur zapłacił po terminie w ciągu ostatnich trzech lat.

   

Przykład:

40 faktur po 8000 zł, każda zapłacona średnio 20 dni po terminie.

Odsetki: ok. 60 zł od faktury, czyli ok. 2400 zł łącznie.

Rekompensaty: 40 × 70 euro, czyli ok. 12 000 zł.

Łącznie około 14 000 zł. Przy krótkich opóźnieniach to właśnie rekompensaty stanowią większość kwoty, bo nie zależą od liczby dni opóźnienia. Tak w praktyce wyglądają „drobne” opóźnienia, które odpuszczasz.

   

Jak odzyskać odsetki od faktur już zapłaconych?

     

Zapłata samej kwoty głównej nie zamyka sprawy. Odsetki naliczone do dnia zapłaty (tzw. odsetki skapitalizowane) oraz rekompensaty możesz zsumować i dochodzić łącznie: najpierw w wezwaniu, a w razie potrzeby w jednym pozwie obejmującym wiele faktur.

   

Pamiętaj, że od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa.  Im dłużej zwlekasz z pozwem, tym dłużej te pieniądze nie pracują na Ciebie. Liczy się czas, bo roszczenia o odsetki i rekompensatę się przedawniają. Faktury sprzed kilku lat mogą być już nie do odzyskania, więc warto przejrzeć rozrachunki teraz. 

   

Umowa nie zawsze uratuje dłużnika.

     

Termin zapłaty w umowie nie może co do zasady przekraczać 60 dni od doręczenia faktury. Wyjątkiem jest sytuacja, w której strony wyraźnie ustalą inaczej, a ustalenie nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Gdy dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro, mały lub średni przedsiębiorca, limit 60 dni jest bezwzględny. Jeśli termin ustalono z naruszeniem tych zasad, odsetki należą się po upływie 60 dni od doręczenia faktury.

    

Opóźnienia w płatnościach to nie tylko kwestia odsetek. Zgodnie z art. 17g ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji czynem nieuczciwej konkurencji jest nieuzasadnione wydłużanie terminów zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi. Polega ono w szczególności na naruszaniu ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom albo na rażącym odstępstwie od dobrych praktyk handlowych. Otwiera to drogę do roszczeń przewidzianych w tej ustawie, w tym o zaniechanie niedozwolonych działań i naprawienie szkody. Większym płatnikom grozi też odpowiedzialność administracyjna. 

   

Co zrobić już teraz?

   

Zestaw wszystkie faktury zapłacone po terminie z ostatnich 3 lat, z datą wymagalności i datą zapłaty. Policz odsetki według stawek obowiązujących w poszczególnych półroczach oraz rekompensatę od każdej faktury. Następnie wyślij kontrahentowi notę odsetkową z wezwaniem do zapłaty, a jeśli nie zapłaci, rozważ jeden pozew obejmujący wszystkie roszczenia.

 

A na przyszłość naliczaj odsetki i rekompensatę konsekwentnie, od pierwszego dnia opóźnienia. Dłużnik szybko się uczy, którym wierzycielom płacić w terminie.

  

Odsetki w transakcjach handlowych i rekompensata należą Ci się z mocy ustawy, bez wezwania i bez wykazywania szkody, za sam fakt opóźnienia. Pojedynczo to niewielkie kwoty. Przy dziesiątkach faktur od jednego kontrahenta mogą jednak dać kilkanaście albo kilkadziesiąt tysięcy złotych. Odpuszczając, nie okazujesz dobrej woli, tylko tracisz pieniądze.

   

Chcesz sprawdzić, ile możesz odzyskać za opóźnione płatności? Skorzystaj z pomocy radcy prawnego, który przeanalizuje Twoje rozrachunki z kontrahentem, wyliczy należne odsetki i rekompensaty oraz przeprowadzi ich skuteczną windykację.