Zdjęcie z imprezy wrzucone przez znajomego, wizerunek w reklamie lokalnej firmy, kadr z Twojej rolki użyty na cudzym profilu. Takie sytuacje zdarzają się coraz częściej i zwykle budzą to samo pytanie: czy ktoś miał prawo to zrobić? Co do zasady rozpowszechnianie wizerunku wymaga zgody osoby, która jest na nim przedstawiona. Wynika to z art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Kiedy zgoda nie jest potrzebna? Przepisy przewidują kilka wyjątków:
- zapłata za pozowanie – jeśli osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie, zgoda nie jest wymagana, chyba że wyraźnie zastrzeżono inaczej,
- osoba powszechnie znana – gdy wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, np. politycznych, społecznych czy zawodowych,
- szczegół całości – gdy osoba jest jedynie szczegółem większej całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz czy publiczna impreza.
Te wyjątki interpretuje się wąsko. Bycie rozpoznawalnym twórcą internetowym nie oznacza, że każde Twoje zdjęcie można publikować bez zgody, a uczestnik wydarzenia, który został wyraźnie wyeksponowany na pierwszym planie, przestaje być tylko szczegółem tłumu.
Warto też pamiętać, że zgoda na zrobienie zdjęcia to nie to samo co zgoda na jego publikację, a zgoda na publikację w jednym miejscu nie obejmuje automatycznie wykorzystania w reklamie czy w innym celu.
Co możesz zrobić?
- Zabezpiecz dowody: zrób zrzuty ekranu z datą, zapisz link do publikacji i profilu, na którym się pojawiła.
- Zwróć się bezpośrednio do osoby, która opublikowała zdjęcie, z prośbą o jego usunięcie. W wielu przypadkach to wystarcza.
- Zgłoś naruszenie platformie. Serwisy społecznościowe mają formularze do zgłaszania naruszeń prywatności i wizerunku, a wizerunek jest też daną osobową chronioną przez RODO.
- Wyślij wezwanie przedsądowe, jeśli prośba nie przyniosła efektu albo naruszenie ma charakter komercyjny, np. Twoje zdjęcie trafiło do reklamy.
W razie naruszenia możesz domagać się zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków (np. przeprosin), a także zadośćuczynienia za krzywdę lub zapłaty odpowiedniej sumy na cel społeczny. Gdy Twój wizerunek wykorzystano komercyjnie, w grę wchodzą również roszczenia majątkowe.
Szczególną ostrożność zachowaj przy wizerunku zmienionym przez AI, np. w deepfake’u. Obok przepisów o ochronie wizerunku i dóbr osobistych zastosowanie mogą mieć także nowe obowiązki oznaczania takich treści.
Każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny, bo dużo zależy od kontekstu publikacji i tego, jak przedstawiono Twój wizerunek. Jeśli naruszenie jest poważne lub ma charakter komercyjny, warto skonsultować dalsze kroki z radcą prawnym.
