Odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. przy bezskutecznej egzekucji (art. 299 k.s.h.)
Bezskuteczna egzekucja przeciwko spółce z o.o. nie oznacza, że wierzyciel pozbawiony jest możliwości odzyskania należności. Może on skierować roszczenie bezpośrednio przeciwko członkowi zarządu. Odpowiedzialność ta ma charakter osobisty i może obejmować całość niespłaconego zobowiązania wraz z odsetkami i kosztami procesu. Warunkiem jej dochodzenia jest jednak spełnienie ustawowych przesłanek oraz brak wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność. Podstawowym przepisem regulującym odpowiedzialność członka zarządu jest art. 299 Kodeksu spółek handlowych.
Czym jest bezskuteczna egzekucja przeciwko spółce z o.o.?
W najogólniejszym ujęciu to taka sytuacja, kiedy spółka z o.o. nie posiada majątku, z którego byłaby możliwość zaspokojenia wierzyciela. Bezskuteczność egzekucji musi odnosić się przy tym do całego majątku spółki, a nie jedynie do jego części. Dla wykazania sytuacji majątkowej podmiotu i bezskuteczności egzekucji, wierzyciel powinien dysponować stosownym środkiem dowodowym, co dokładniej zostanie opisane poniżej.
Na czym polega odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. na podstawie art. 299 k.s.h.? Czy członek zarządu spółki z o.o. odpowiada swoim majątkiem osobistym?
Członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność z majątku osobistego za zobowiązania spółki powstałe w czasie istnienia zobowiązania, którego egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Oznacza to, że możliwe jest dochodzenie zaspokojenia roszczeń z wszystkich składników majątkowych odpowiedzialnego członka zarządu.
Czy zmiany w zarządzie wpływają na odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki na gruncie art. 299 k.s.h.?
Nie, zmiany w zarządzie nie wpływają na odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki na gruncie art. 299 k.s.h. Zaprzestanie pełnienia funkcji członka zarządu nie uwalnia od odpowiedzialności. Co więcej: takową odpowiedzialność ponosi także każdy następny członek zarządu, którego działania nie doprowadziły do spłaty powstałego na rzecz wierzyciela zadłużenia. Nawet jeśli to nie ten członek zarządu zaciągał zobowiązanie w imieniu spółki.
Jakie przesłanki musi wykazać wierzyciel w pozwie przeciwko członkowi zarządu? Czy konieczne jest formalne postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji przeciwko spółce z o.o.?
Wierzyciel powinien dysponować środkiem dowodowym, z którego jednoznacznie wynika, że egzekucja przeciwko spółce z o.o. okazała się bezskuteczna. Dokumentem stwierdzającym sytuację majątkową podmiotu jest najczęściej postanowienie komornika sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko spółce z o.o. wskutek bezskuteczności tej egzekucji. Niemniej nie jest to środek jedyny. Tytułem przykładu, bezskuteczność egzekucji można także wykazać na podstawie: wykazu majątku spółki z o.o., sprawozdania finansowego spółki z o.o., ksiąg handlowych, innego środka dowodowego jak chociażby dowodu z ostatecznego planu podziału sum pieniężnych w ramach postępowania egzekucyjnego, z którego wynikać będzie, że dana wierzytelność nie zostanie zaspokojona, zeznań świadków czy przesłuchania stron. Rzecz jasna z dokumentów tych lub osobowego środka dowodowego wynikać musi brak możliwości zaspokojenia wierzytelności z majątku spółki.
W sytuacji dysponowania dowodem bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce wierzyciel ma możliwość wystąpienia do Sądu, właściwego miejscowo i rzeczowo z pozwem o zapłatę. Stronami w takim postępowaniu będą: wierzyciel jako powód oraz członek/członkowie zarządu jako pozwany/pozwani.
Kluczowym elementem jest dokładne określenie żądania. W tym wypadku głównym roszczeniem jest zasądzenie od członka/członków zarządu na rzecz wierzyciela określonej kwoty pieniężnej. Nadmienić można, iż w tego typu sprawach opłata od pozwu będzie miała charakter stały bądź stosunkowy, uzależniony od wartości przedmiotu sporu i wynosić będzie nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 000 zł.
Nadto warto wskazać, iż takiego rodzaju powództwo wnosi się do wydziału gospodarczego właściwego sądu z uwagi na fakt, iż roszczenie dochodzone na podstawie przepisu art. 299 k.s.h. jest sprawą gospodarczą w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych.
Czy odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. obejmuje odsetki i koszty procesu?
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 grudnia 2006 r. wydanej w sprawie o sygn. akt III CZP 118/06 wskazał, że odpowiedzialność członków zarządu na podstawie art. 299 k.s.h. obejmuje nie tylko niewyegzekwowaną wierzytelność w jej nominalnej wysokości, ale także ,,koszty procesu, koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucji i odsetki ustawowe od należności głównej”.
Jak członek zarządu spółki z o.o. może się bronić?
Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.
W jakim terminie wierzyciel może wystąpić z żądaniem zapłaty przez członka zarządu spółki z o.o. powstałego zadłużenia?
Roszczenia, których źródłem jest przepis art. 299 k.s.h. przedawniają się w terminie 3 lat od dnia, w którym wierzyciel dowiedział się o bezskuteczności egzekucji wierzytelności objętej tytułem egzekucyjnym.
Podsumowując: bezskuteczna egzekucja przeciwko spółce z o.o. co do zasady nie wyłącza odpowiedzialności członka zarządu za jej zobowiązania. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że każda sprawa wymaga indywidulanej oceny, czy i którzy z członków zarządu ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki, jak też czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki uwolnienia się członków zarządu od odpowiedzialności.
