Prezes fundacji może być bezrobotny. A prezes spółki z o.o. non profit?
W poprzedniej publikacji poruszyłem kwestię możliwości uzyskania statusu bezrobotnego przez członka zarządu spółki z o.o.
Tym razem warto przyjrzeć się sytuacji osób we władzach organizacji pozarządowych (NGO). Czy członek zarządu fundacji lub stowarzyszenia może zarejestrować się jako bezrobotny?
Odpowiedź brzmi tak, ale pod określonymi warunkami.
Zgodnie z art. 64 pkt 3 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia nie stanowi przeszkody do nabycia oraz posiadania statusu bezrobotnego pełnienie bez wynagrodzenia funkcji członka statutowych władz organizacji pozarządowej, o której mowa w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, jeżeli członek przedstawi właściwemu PUP oświadczenie organizacji, w której władzach zasiada, potwierdzające pełnioną przez niego funkcję i niepobieranie wynagrodzenia z tytułu jej pełnienia. Nieodpłatne pełnienie funkcji nie stanowi więc przeszkody do posiadania statusu bezrobotnego, pod warunkiem przedstawienia stosownego oświadczenia. Ustawodawca stawia jednak wymagania nie tylko osobie pełniącej funkcję, ale i samemu podmiotowi. Musi on bowiem posiadać status organizacji pozarządowej.
Tymczasem wedle art. 3 ust. 2 ww. ustawy organizacjami pozarządowymi są niebędące jednostkami sektora finansów publicznych lub przedsiębiorstwami, (…), niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia.
A co ze spółkami z o.o. w formule non profit?
Tutaj sytuacja jest bardziej skomplikowana. Zgodnie z art. 2 pkt 1 lit. h ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia członek zarządu spółki kapitałowej nie może uzyskać statusu bezrobotnego. Przepis ten nie różnicuje spółek ze względu na ich cel zarobkowy lub społeczny (zob. art. 3 k.s.h.). Spółka z o.o. non profit pozostaje natomiast cały czas spółką kapitałową. Jednocześnie WSA w Kielcach w wyroku z dnia 24 maja 2016 r. uznał, że spółka z o.o. może spełniać def. NGO (I SA/Ke 239/16, LEX nr 2054152).
Pojawia się więc zagadnienie czy w przypadku spółki z o.o. non profit, będącej organizacją pozarządową, możliwe jest zastosowanie przepisu art. 64 pkt 3?
Ustawodawca wprowadził generalne wyłączenie w art. 2 pkt 1 lit. h. Uzasadnienie projektu ustawy nie zawiera wyjaśnienia do zakresu podmiotowego art. 64 pkt. 3. Czy więc „zarząd spółki z o.o.” jest objęty określeniem „statutowe władze”? Jak się zdaje zakresy podmiotowe obu regulacji mogą nie pozostawać w prostej relacji ogólności-szczególności. Dodatkowo art. 64 pkt. 3 można spostrzegać w ujęciu wyjątku, a zatem exceptiones non sunt extendendae. Nie odrzucałbym jednak z góry możliwości stosowania art. 64 pkt 3. Zagadnienie wymaga niewątpliwie pogłębionych analiz doktryny oraz wypracowania stanowisk judykatury.
r. pr. Wojciech Chrząścik
www: radcachrzascik.pl
tel.: (+48) 600-532-648
e-mail: kancelaria@radcachrzascik.pl
