W jaki sposób Sąd ustala wysokość alimentów oraz dlaczego nie tylko sama wysokość wynagrodzenia ma znaczenie?

Jednym z pierwszych i najczęściej zadawanych pytań podczas porad w sprawach o alimenty, jest: ile alimentów zasądzi Sąd jeśli ojciec/matka dziecka zarabia….. i tu pojawia się konkretna kwota zarobków. Z drugiej strony osoby, które są zobowiązane do płacenia alimentów zastanawiają się czy Sąd będzie brał pod uwagę tylko i wyłącznie wysokość zarobków. Jednym z częściej pojawiających się mitów na temat alimentów jest to, że są one ustalane jako procent od zarobków. Tymczasem nie istnieją żadne tabele, zgodnie z którymi ustalana jest wysokość alimentów. W jaki sposób Sąd ustala wysokość alimentów? Podstawą prawną zasądzenia alimentów jest art. 133 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Wobec tego Sąd ustalając alimenty bierze pod uwagę klika kluczowych czynników, w tym: • usprawiedliwione potrzeby dziecka – czyli realne koszty utrzymania dziecka, • możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów – a więc nie tylko faktyczne zarobki, ale również potencjalne możliwości, które rodzic „mógłby i powinien” osiągać przy dochowaniu należytej staranności, • osobiste starania każdego z rodziców o utrzymanie i wychowanie dziecka. Czym są usprawiedliwione potrzeby dziecka i jak je ustalić? Po pierwsze wskazać należy, że Sąd w procesie alimentacyjnym będzie brał pod uwagę koszty, które faktycznie istnieją i są ponoszone na utrzymanie dziecka. Co do zasady oznacza to np. że jeśli w momencie zasądzenia alimentów dziecko uczęszcza jeszcze do przedszkola, to sąd nie może brać pod uwagę kosztów, które powstaną w przyszłości, np. związanych z tym, że za kilka miesięcy dziecko rozpocznie naukę w szkole. Koszty te faktycznie bowiem w momencie zasądzenia alimentów nie istnieją. Po drugie konieczne jest jak najbardziej precyzyjne ustalenie wysokości ponoszonych kosztów. Odbywać się to będzie najczęściej za pomocą tzw. wykazu kosztów na przykład w formie tabeli. Czym są możliwości zarobkowe i co jeśli faktycznie uzyskiwane dochody są niższe niż faktyczne możliwości zarobkowe? W trakcie postępowania alimentacyjnego często zdarza się, że rodzic zobowiązany do płacenia alimentów wykazuje znacznie niższe dochody, niż mógłby osiągać przy wykorzystaniu swojego wykształcenia oraz doświadczenia zawodowego. Warto podkreślić, że Sąd w trakcie postępowania alimentacyjnego bada możliwości zarobkowe. Oznacza to, że nawet jeśli rodzic np.: • pracuje na część etatu, • zarabia „na umowie zlecenie” poniżej swoich możliwości, • celowo ogranicza pracę lub ją porzuca czy z niej rezygnuje, • pomimo posiadania wykształcenia pracuje w mniej płatnym zawodzie, to alimenty mogą być ustalone tak, jakby rodzic zarabiał pełną stawkę rynkową. Powyższe sytuacje obrazują tezy z orzecznictwa. W jednym z wyroków Sąd rozważał czy deklarowana przez pozwanego kwota dochodu miesięcznego jest adekwatna do poziomu jego wykształcenia, doświadczenia oraz umiejętności. Ostatecznie Sąd stwierdził, odnośnie sytuacji zawodowej oraz majątkowej pozwanego, że: