Budujesz dom, a może wykańczasz mieszkanie. Jedna ekipa wchodzi, a już umawiasz drugą. I nadchodzi to, czego najbardziej się obawiałeś: któryś wykonawca nie wywiązuje się ze swoich obowiązków. Uważasz, że część prac podlega reklamacji, a wykonawca wzrusza ramionami, według niego wszystko jest w porządku. Na tym etapie dowiadujesz się tego, co wiele osób związanych z branżą budowlaną i wykończeniową wie od dawna: klient nie idzie z takimi sprawami do sądu, bo nie może sobie pozwolić na wielomiesięczne oczekiwanie na wyznaczenie biegłego i przeprowadzenie przez niego czynności. Wstrzymanie budowy domu lub brak funkcjonalnej łazienki w mieszkaniu potrafi zdecydowanie zdezorganizować życie.
Jak to rozwiązać?
Najczęściej klienci intuicyjnie decydują się na skorzystanie z usług prywatnego rzeczoznawcy, jednak wiarygodność opinii sporządzonej przez osobę pracującą na zlecenie jednej ze stron może zostać uznana przez sąd za mniejszą niż w przypadku opinii biegłego wybranego przez sąd. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje rozwiązanie tego problemu: zabezpieczenie dowodu. W przypadku sporów dotyczących budowy lub wykończenia nieruchomości będzie to najczęściej zabezpieczenie dowodu w postaci oględzin z udziałem biegłego. Jak działa to w praktyce?
Składasz do sądu wniosek o zabezpieczenie dowodu. W jego treści wskazujesz, dlaczego zabezpieczenie dowodu jest konieczne, czyli czy zachodzi obawa, że przeprowadzenie dowodu stanie się niewykonalne lub zbyt utrudnione albo gdy z innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy. W przypadku robót budowlanych lub wykończeniowych taka potrzeba zachodzi z przyczyn związanych np. z postępem prac, organizacją robót, sezonowością robót lub brakiem możliwości funkcjonowania w obecnym stanie rzeczy. Innymi słowy wykazujesz w piśmie, że oględziny z udziałem biegłego powinny mieć miejsce jak najszybciej, bo stan rzeczy może lub musi zmienić się w niedalekiej przyszłości. Jeśli sąd uwzględni wniosek, wyznaczy termin oględzin i stawi się osobiście we wskazanym miejscu. Na te czynności wzywa wnioskodawcę, przeciwnika, biegłego oraz ewentualnie innych uczestników. Możesz być reprezentowany przez swojego pełnomocnika. Z czynności sporządza się protokół. Biegły wspiera sąd w przeprowadzaniu oględzin, sporządza dokumentację (zdjęcia, nagrania, notatki), która będzie potrzebna do dochodzenia roszczeń. Po dokonaniu oględzin i sporządzeniu dokumentacji możesz kontynuować prace budowlane lub wykończeniowe. Wniosek w pozwie czy osobno?
Wniosek o zabezpieczenie dowodu może mieć postać osobnego pisma lub być jednym z elementów pozwu (albo dalszego pisma procesowego). Jeśli nie złożyłeś jeszcze pozwu i nie jesteś w stanie zrobić tego równocześnie z wnioskiem, to pierwsze rozwiązanie powinno zostać zaakceptowane przez sąd. O braku możliwości wniesienia pozwu może przesądzać np. kwestia finansowa, jeśli ze względu na nierzetelne działanie wykonawcy nagle miałyby Cię obciążyć zarówno dodatkowe koszty związane z poprawkami, jak i koszty związane z dochodzeniem roszczeń przed sądem. Jeśli tego typu przeszkoda nie występuje, możesz złożyć pozew zawierający taki wniosek. Ile to kosztuje?
Od wniosku o zabezpieczenie dowodu sąd pobiera stałą opłatę w kwocie 100 zł. Po rozpoznaniu wniosku sąd wezwie Cię do uiszczenia zaliczki na poczet udziału biegłego, która jest zależna od zakresu oględzin i specjalizacji biegłego. Ponosisz również koszty zastępstwa procesowego, a ich zwrotu możesz żądać dopiero podczas dochodzenia roszczeń – samo postępowanie zabezpieczające nie prowadzi do ustalenia, kto ma rację w sporze, a jedynie do zabezpieczenia dowodu, więc na tym etapie sąd nie orzeka o kosztach. Kiedy sąd odrzuci lub oddali wniosek?
Sąd może uznać, że zabezpieczenie dowodu nie jest potrzebne, bo nie zachodzi obawa o możliwość jego przeprowadzenia w przyszłości ani potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy i oględziny mogą poczekać kilka albo kilkanaście miesięcy. Ponadto sąd może nie zgodzić się na zabezpieczenie dowodu, jeśli uzna, że sam nie wiesz jeszcze, czy masz rację w sporze, ale masz nadzieję, że dowiesz się tego przy okazji dokonania oględzin. Celem tego postępowania jest sporządzenie dokumentacji, po której można zmienić stan faktyczny (np. kontynuować prace), a nie ustalenie przez potencjalnego powoda, czy jego powództwo zostanie uznane za zasadne. Obok tych dwóch kwestii występują też standardowe przyczyny odrzucenia lub oddalenia wniosku, takie jak niedopuszczalność drogi sądowej lub nieusunięcie braków formalnych. Potrzebujesz pomocy prawnej w sporze z wykonawcą?
Wniosek możesz złożyć samodzielnie lub zlecić to zadanie profesjonalnemu pełnomocnikowi. Zapraszam do umówienia się na poradę prawną online lub stacjonarnie w siedzibie kancelarii.
