Ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje, że w przypadku, gdy umowa kredytu nie zawiera wszystkich wymaganych ustawą elementów – takich jak określenie całkowitej kwoty kredytu, Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania (RRSO), całkowitej kwoty do zapłaty, pouczenia o prawie do odstąpienia czy procedury przedterminowej spłaty z wyjaśnieniem jej wpływu na wysokość kosztów – kredytobiorca ma prawo złożyć bankowi oświadczenie, że spłaci kredyt bez żadnych kosztów, czyli sam pożyczony kapitał.
Pomimo że ustawa o kredycie konsumenckim obowiązuje już ponad dekadę, to dopiero teraz instytucja tzw. sankcji kredytu darmowego przeżywa swój renesans. Podejście sądów do tej problematyki jest jednak bardzo zróżnicowane. Wiele spornych aspektów, takich jak choćby termin na złożenie oświadczenia o kredycie darmowym, jest rozstrzyganych odmiennie przez różne składy orzekające, nierzadko nawet w obrębie tego samego sądu.
Do 23 kwietnia 2026 roku, to jest do dnia wydania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyroku w sprawie C-744/24, tendencja wydawała się dominująco niekorzystna dla kredytobiorców. Jednak po tym wyroku nastąpił poważny rozłam, bowiem część składów orzekających zaczęła interpretować wnioski płynące z tego enigmatycznego orzeczenia na korzyść konsumentów. Trybunał stwierdził, że prawo europejskie stoi na przeszkodzie włączaniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem (i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta).
Jak dalej potoczą się losy tej walki pomiędzy kredytobiorcami a bankami? Trudno jednoznacznie przewidzieć. Obecnie w sporach sądowych kluczowa jest postawa profesjonalnych pełnomocników, ich przygotowanie do prowadzenia tych konkretnych spraw oraz rodzaj prezentowanej argumentacji. Ostatecznie dla powodzenia tych postępowań kluczowe znaczenie będzie miało stanowisko Sądu Najwyższego, które zapadnie w sprawach o sygnaturach akt III CZP 3/25 oraz III CZP 15/25. Rozstrzygnięcia te w praktyce zdecydują o tym, czy nastąpi powtórka z scenariusza, który znamy już z rynku kredytów frankowych.
Waldemar Szubert
Radca Prawny
waldemar.szubert@outlook.com, tel. 508 241 317
